Hệ thống tiêu chí mới được xây dựng theo hướng toàn diện, thực chất, không chỉ chú trọng hạ tầng mà tập trung hơn vào phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập, chất lượng cuộc sống, môi trường, văn hóa, chuyển đổi số, an sinh xã hội và bảo đảm an ninh, trật tự.

Thôn nông thôn mới: Nâng cao chất lượng cuộc sống từ cơ sở

Các tiêu chí thôn nông thôn mới tập trung vào những vấn đề thiết thực, gắn trực tiếp với đời sống người dân. Trong đó, hạ tầng kinh tế - xã hội phải từng bước được hoàn thiện; tỷ lệ đường thôn, đường ngõ, xóm được cứng hóa đạt từ 85% trở lên, riêng thôn đặc biệt khó khăn từ 80% trở lên; tỷ lệ hộ sử dụng điện an toàn, tin cậy, ổn định đạt từ 98% trở lên.

Điểm quan trọng là xây dựng thôn nông thôn mới không chỉ dừng ở “đường tốt, điện đủ”, mà hướng tới tạo sinh kế và nâng cao thu nhập. Tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người được đặt ra ở mức bình quân từ 9,5%/năm trở lên; khuyến khích phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và du lịch nông thôn phù hợp với đặc trưng từng địa phương.

Cùng với đó là xây dựng đời sống văn hóa, bảo đảm an sinh xã hội, nước sạch, thực hiện các tiêu chuẩn “5 không, 3 sạch, 3 an”; thu gom, xử lý chất thải, xây dựng cảnh quan xanh - sạch - đẹp - an toàn. Xây dựng thôn nông thôn mới cũng gắn với xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở trong sạch, vững mạnh, giữ vững an ninh, trật tự.

Diện mạo nông thôn nhiều đổi mới ở xã Kim Bình.

Xã nông thôn mới: Phát triển đồng bộ, nâng cao chất lượng sống

Nếu thôn nông thôn mới là nền tảng từ cơ sở thì xã nông thôn mới là bước phát triển toàn diện hơn, đòi hỏi sự đồng bộ về quy hoạch, hạ tầng, kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế, giảm nghèo, môi trường, khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Quy hoạch phải đi trước một bước, được phê duyệt, công bố công khai và có kế hoạch thực hiện. Hạ tầng giao thông, thủy lợi, điện, thương mại, viễn thông từng bước được hoàn thiện, trong đó viễn thông phải bảo đảm phủ sóng và internet đến 100% khu dân cư nông thôn, vùng sản xuất.

Phát triển kinh tế nông thôn là nội dung trọng tâm. Các địa phương cần nâng cao thu nhập, hình thành vùng nguyên liệu tập trung gắn với chế biến và tiêu thụ; phát triển nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, sản phẩm OCOP; nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã, phát triển kinh tế tư nhân, du lịch nông thôn và các ngành dịch vụ phù hợp.

Qua đó, tư duy xây dựng nông thôn mới từng bước chuyển từ “đầu tư cho hạ tầng” sang “tạo nền tảng cho phát triển”: hạ tầng phải phục vụ sản xuất, kết nối thị trường, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống của người dân.

Các tiêu chí về văn hóa, giáo dục, y tế, giảm nghèo, an sinh xã hội, nước sạch, nhà ở, bình đẳng giới, bảo vệ trẻ em và an toàn thực phẩm tiếp tục được chú trọng. Đặc biệt, khoa học công nghệ và chuyển đổi số được xác định thành nhóm tiêu chí riêng, hướng tới số hóa dữ liệu, hồ sơ, thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành trên môi trường điện tử.

Xã nông thôn mới hiện đại: Đưa công nghệ trở thành động lực phát triển

Xã nông thôn mới hiện đại là bước phát triển cao hơn, hướng tới một không gian nông thôn hiện đại, văn minh nhưng vẫn giữ gìn bản sắc và nâng cao khả năng thích ứng trước những yêu cầu mới.

Theo tiêu chí của tỉnh, xã muốn được công nhận xã nông thôn mới hiện đại trước hết phải đạt chuẩn nông thôn mới theo quy định đối với xã nhóm 1; thu nhập bình quân đầu người tại thời điểm xét công nhận phải cao hơn từ 10% trở lên so với mức thu nhập bình quân đầu người áp dụng đối với xã nhóm 1 cùng thời điểm.

Trên nền tảng đó, xã nông thôn mới hiện đại tập trung vào các định hướng lớn: phát triển hạ tầng số, sử dụng năng lượng mới và năng lượng tái tạo; phát triển nông nghiệp thông minh, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm; số hóa, quảng bá sản phẩm OCOP và phát triển du lịch thông minh.

Cùng với phát triển kinh tế là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo việc làm, phát triển sinh kế bền vững, khởi nghiệp nông thôn; xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh, giàu bản sắc; chủ động phòng, chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu; xây dựng cảnh quan sáng - xanh - sạch - đẹp và bảo đảm an ninh, trật tự.

Xây dựng nông thôn mới là quá trình liên tục, người dân là chủ thể

Điểm xuyên suốt của hệ thống tiêu chí giai đoạn 2026 - 2030 là xây dựng nông thôn mới không phải là cuộc chạy đua để đạt danh hiệu, mà là quá trình liên tục nâng cao chất lượng phát triển và đời sống nhân dân.

Từ một con đường được cứng hóa, công trình nước sạch, mô hình sản xuất hiệu quả, sản phẩm OCOP được thị trường đón nhận, đến trường học, trạm y tế được nâng cao chất lượng, môi trường sống được cải thiện hay thủ tục hành chính được thực hiện thuận tiện trên môi trường số - tất cả đều hướng tới mục tiêu cuối cùng là người dân được sống trong không gian nông thôn an toàn, văn minh, giàu bản sắc và có cơ hội phát triển tốt hơn.

UBND cấp xã có trách nhiệm tuyên truyền, phổ biến và tổ chức thực hiện; xây dựng kế hoạch, lộ trình phù hợp với điều kiện thực tế; tự đánh giá, lập hồ sơ đề nghị công nhận và quan trọng hơn là duy trì, nâng cao chất lượng các tiêu chí sau khi được công nhận.

Có thể khái quát: xây dựng thôn nông thôn mới là tạo nền tảng từ cơ sở; xây dựng xã nông thôn mới là phát triển đồng bộ; xây dựng xã nông thôn mới hiện đại là nâng tầm chất lượng, đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực mới của nông thôn.

Với cách tiếp cận đó, các tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 không chỉ đặt ra yêu cầu “đạt chuẩn”, mà hướng tới một chuẩn mực mới về chất lượng sống, chất lượng phát triển và chất lượng quản trị ở nông thôn; khơi dậy sự tham gia chủ động của người dân, huy động các nguồn lực xã hội và xây dựng những miền quê ngày càng giàu đẹp, văn minh, hiện đại nhưng vẫn đậm đà bản sắc./.

Mời bạn đọc xem chi tiết nội dung Quyết định số 109/2026/QĐ-UBND tại đây