Tin giả, tin sai sự thật được phân loại theo mức độ nguy hại

Nghị định xác định tin giả, tin sai sự thật là thông tin không có thật hoặc có một phần sự thật, xâm hại đến an ninh, uy tín, hình ảnh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức; bao gồm thông tin giả, sai sự thật, sai lệch, giả mạo, bịa đặt, vu khống, xuyên tạc.

Theo độ nguy hại, gồm hai nhóm: tin giả, tin sai sự thật gây hậu quả hoặc có nguy cơ gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng; và tin giả, tin sai sự thật nguy hại. Nghị định đồng thời phân loại theo pháp luật về tiếp cận thông tin, qua đó làm căn cứ cho việc kiểm chứng, công bố, cảnh báo, gắn nhãn hoặc ngăn chặn, gỡ bỏ phù hợp.

Ảnh infographics minh họa có sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Quy trình xử lý được thực hiện theo các bước rõ ràng

Nghị định quy định quy trình xử lý gồm: phát hiện thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật; kiểm chứng, xác minh, làm rõ; gắn nhãn; công bố, cảnh báo; ngăn chặn, gỡ bỏ và áp dụng hình thức xử lý.

Thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật có thể được phát hiện từ phản ánh, tố giác của cá nhân, cơ quan, tổ chức; hoạt động giám sát, rà soát của cơ quan chức năng; cảnh báo của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, mạng xã hội, thông tin xuyên biên giới; yêu cầu của bộ, ngành, UBND các cấp hoặc của nạn nhân, tổ chức bị ảnh hưởng.

Trong quá trình kiểm chứng, cơ quan trực tiếp xử lý xác định thông tin là tin giả, tin sai sự thật; không phải tin giả, tin sai sự thật; hoặc không có điều kiện xác thực. Trường hợp có dấu hiệu tội phạm thì chuyển cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

Gắn nhãn để cảnh báo, nhận diện thông tin giả

Sau khi kết luận thông tin là tin giả, tin sai sự thật, cơ quan, đơn vị trực tiếp kiểm chứng có trách nhiệm gắn nhãn theo quy định, trừ những trường hợp Nghị định không yêu cầu gắn nhãn. Việc gắn nhãn được thực hiện trong thời hạn 24 giờ kể từ khi có kết luận. Hình thức gắn nhãn là ký hiệu, biểu tượng hoặc dòng chữ “TIN GIẢ, TIN SAI SỰ THẬT”.

Đối với tin giả, tin sai sự thật đặc biệt nghiêm trọng, trường hợp cần thiết để bảo vệ lợi ích chung, Nhà nước, an ninh, quốc phòng, đối ngoại, cơ quan chức năng có thể yêu cầu doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên mạng ngăn chặn, gỡ bỏ và không cho phép đăng tải, chia sẻ, phát tán.

Công bố, cảnh báo phải đúng căn cứ, đúng thời điểm

Việc công bố, cảnh báo chỉ được thực hiện sau khi thông tin đã được kiểm chứng, xác minh và xác thực là tin giả, tin sai sự thật. Tùy loại thông tin và quy định về tiếp cận thông tin, cơ quan có thẩm quyền có thể công bố, cảnh báo trên cổng thông tin điện tử, ứng dụng công khai, phương tiện truyền thông đại chúng hoặc theo hình thức phù hợp.

Đối với tin giả, tin sai sự thật gây hậu quả hoặc có nguy cơ gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, việc công bố được tiến hành ngay sau khi gắn nhãn; đối với tin giả, tin sai sự thật nguy hại, công bố, cảnh báo trong thời hạn 12 giờ làm việc kể từ khi được gắn nhãn. Trường hợp thông tin chưa có điều kiện xác thực, có thể cảnh báo để cá nhân, tổ chức thận trọng hoặc không sử dụng, đăng tải, phát tán.

Người dân có thể chủ động báo tin, phản ánh

Nghị định khuyến khích và quy định trách nhiệm của cá nhân, cơ quan, tổ chức trong việc thông báo cho cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện tin giả, tin sai sự thật. Việc báo tin, tố giác, phản ánh có thể thực hiện trực tiếp, qua đường dây nóng, cổng thông tin điện tử của các cơ quan, bộ, ban, ngành, ứng dụng VNeID hoặc bằng văn bản.

Điều quan trọng đối với mỗi người sử dụng mạng xã hội là không vội tin, không vội chia sẻ những thông tin chưa được kiểm chứng. Khi phát hiện nội dung có dấu hiệu giả, sai sự thật, cần đối chiếu với nguồn thông tin chính thức hoặc phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền thay vì tiếp tục phát tán.

Trách nhiệm của các nền tảng và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên mạng

Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, viễn thông, mạng xã hội và thông tin xuyên biên giới hoạt động tại Việt Nam hoặc cung cấp dịch vụ cho tổ chức, cá nhân Việt Nam phải tuân thủ pháp luật, bảo đảm an ninh, an toàn thông tin; thiết lập biện pháp phát hiện, ngăn chặn, gỡ bỏ tin giả, tin sai sự thật sau khi được xác thực; có cơ chế để người dùng báo cáo vi phạm.

Các doanh nghiệp phải phối hợp, cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền và thiết lập đầu mối phối hợp 24/7 để tiếp nhận yêu cầu gắn nhãn, công bố, cảnh báo, ngăn chặn, gỡ bỏ thông tin hoặc xử lý tài khoản, trang, kênh nội dung vi phạm theo quy định.

Đề cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước và mỗi người dân

Nghị định giao Bộ Công an giúp Chính phủ quản lý nhà nước về phòng, chống tin giả, tin sai sự thật; hướng dẫn, điều phối, tuyên truyền, tiếp nhận và xử lý tin báo, tổ chức rà soát, kiểm chứng, gắn nhãn, công bố, cảnh báo và áp dụng các biện pháp ngăn chặn, gỡ bỏ theo thẩm quyền. Các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các cấp thực hiện phòng, chống tin giả trong phạm vi, lĩnh vực, địa bàn quản lý.

Để Nghị định đi vào cuộc sống, cùng với sự vào cuộc của cơ quan chức năng, mỗi người cần hình thành thói quen kiểm chứng thông tin trước khi đăng tải, bình luận hoặc chia sẻ; ưu tiên các nguồn chính thống; không tiếp tay cho thông tin bịa đặt, vu khống, xuyên tạc. Mỗi hành động sử dụng mạng có trách nhiệm sẽ góp phần xây dựng môi trường thông tin an toàn, lành mạnh và đáng tin cậy./.

Mời bạn đọc xem chi tiết nội dung Nghị định 328/2026/NĐ-CP tại đây