Phát động phong trào toàn dân tham gia bảo vệ môi trường vì một Việt Nam sáng - xanh - sạch - đẹp.

Sự cần thiết của việc thành lập Quỹ sau hợp nhất tỉnh

Theo Quyết định số 1367/QĐ-UBND ngày 26/5/2026 của UBND tỉnh, Quỹ Bảo vệ môi trường tỉnh Tuyên Quang được thành lập trên cơ sở hợp nhất hai quỹ của tỉnh Tuyên Quang và tỉnh Hà Giang trước đây. Ngày 11/9/2026, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 2239/QĐ-UBND về Quy chế tổ chức và hoạt động của Quỹ, thay thế quy chế đã ban hành trước đó.

Quỹ là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận; thực hiện cho vay với lãi suất ưu đãi, hỗ trợ lãi suất sau đầu tư, tài trợ, đồng tài trợ và quản lý tiền ký quỹ bảo vệ môi trường theo quy định. Việc hình thành một quỹ chung giúp tập trung vốn, thống nhất cơ chế quản lý, hạn chế phân tán nguồn lực và tạo điều kiện lựa chọn những nhiệm vụ, dự án có tính cấp thiết, phù hợp với thực tiễn của tỉnh.

Tuyên Quang sau hợp nhất có địa bàn rộng, trong khi nhu cầu xử lý chất thải, khắc phục ô nhiễm, cải tạo và phục hồi môi trường sau khai thác khoáng sản ngày càng lớn. Vì vậy, Quỹ có thể bổ sung nguồn lực cho những dự án khó tiếp cận vốn thương mại hoặc cần được hỗ trợ bằng cơ chế phù hợp; đồng thời khuyến khích tổ chức, doanh nghiệp đầu tư công nghệ xử lý chất thải, phòng ngừa ô nhiễm và thực hiện các hoạt động bảo vệ môi trường.

Những yêu cầu đặt ra trong tổ chức và hoạt động của Quỹ

Để mục tiêu thành lập Quỹ được hiện thực hóa, trước hết cần hoàn thành đầy đủ, chặt chẽ việc tiếp nhận và bàn giao vốn, tài sản, công nợ, hồ sơ, quyền và nghĩa vụ của hai quỹ trước hợp nhất; xác định rõ vốn điều lệ, khả năng tài chính và trách nhiệm đối với từng khoản phải thu, phải trả. Cùng với đó, việc kiện toàn Hội đồng quản lý, Ban Kiểm soát và bộ phận điều hành nghiệp vụ phải gắn với phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, nhất là khi các chức danh của Quỹ chủ yếu hoạt động kiêm nhiệm.

Trên nền tảng tổ chức được kiện toàn, Hội đồng quản lý Quỹ cần sớm ban hành đầy đủ các quy chế nghiệp vụ; xác định danh mục lĩnh vực ưu tiên và tiêu chí lựa chọn dự án sát với những vấn đề môi trường cấp thiết của tỉnh. Nguồn vốn phải được sử dụng đúng đối tượng, tập trung cho các dự án có khả năng tạo chuyển biến rõ về môi trường; tránh hỗ trợ dàn trải và không trùng lặp với nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước.

Khả năng tiếp cận Quỹ cũng là một yêu cầu cần được quan tâm ngay từ đầu. Các điều kiện, thành phần hồ sơ, quy trình, thời hạn giải quyết và đầu mối hướng dẫn phải được công khai để tổ chức, cá nhân có nhu cầu dễ tìm hiểu và thực hiện. Trong từng hồ sơ, các khâu thẩm định, quyết định, giải ngân và kiểm soát phải được phân định rõ; người trực tiếp thẩm định không đồng thời là người quyết định và kiểm soát giải ngân. Mỗi khoản vay hoặc hỗ trợ cần gắn với mục tiêu, tiến độ, khả năng thu hồi vốn và kết quả môi trường cụ thể.

Hiệu quả của Quỹ phải được kiểm chứng trong suốt quá trình sử dụng vốn. Bên cạnh kiểm tra sau giải ngân, Quỹ cần thực hiện nghiêm chế độ tài chính, kế toán, kiểm toán, báo cáo và công khai. Kết quả hoạt động phải được đánh giá bằng số vốn thực tế đã đưa vào các dự án, khả năng thu hồi vốn, mức độ xử lý ô nhiễm và những chuyển biến cụ thể về môi trường, không chỉ bằng việc bảo toàn vốn hoặc số dư của Quỹ.

Cán bộ xã Xuân Giang tuyên truyền tới người dân nâng cao ý thức bảo vệ nguồn tài nguyên.

Tăng cường giám sát để Quỹ hoạt động đúng mục tiêu

Để Quỹ hoạt động đúng mục tiêu, hiệu quả quản lý phải gắn với trách nhiệm giám sát thường xuyên của HĐND tỉnh. Hoạt động giám sát được thực hiện trong quá trình xem xét dự toán, quyết toán ngân sách địa phương và các báo cáo tài chính có liên quan. Theo Quy chế, hằng năm Quỹ phải báo cáo tình hình thực hiện kế hoạch tài chính, quyết toán và kết quả hoạt động để UBND tỉnh báo cáo HĐND tỉnh cùng thời điểm báo cáo dự toán, quyết toán ngân sách địa phương.

Trọng tâm giám sát trước hết là việc tiếp nhận, quản lý nguồn lực sau hợp nhất và tiến độ kiện toàn tổ chức, ban hành các quy chế nghiệp vụ. HĐND tỉnh đồng thời cần xem xét chặt chẽ việc lựa chọn dự án, giải ngân, thu hồi vốn, xử lý rủi ro và quản lý tiền ký quỹ; làm rõ nguồn vốn có được sử dụng đúng đối tượng, đúng mục đích, không trùng với nhiệm vụ chi ngân sách và có tạo ra kết quả môi trường tương xứng hay không.

Trong quá trình thẩm tra, cần xem xét kỹ báo cáo tài chính, kế hoạch thu chi và kết quả hoạt động của Quỹ; yêu cầu giải trình đối với tình trạng vốn tồn lớn, tỷ lệ giải ngân thấp, nợ quá hạn, chi phí quản lý chưa hợp lý hoặc dự án không đạt mục tiêu. Khi cần thiết, có thể tổ chức giám sát chuyên đề hoặc yêu cầu giải trình đối với những vấn đề phát sinh trong tổ chức và hoạt động của Quỹ.

Giám sát cần hướng đến việc bảo đảm Quỹ hoạt động công khai, an toàn, đúng pháp luật và phát huy hiệu quả thực chất. Thước đo cuối cùng không chỉ là nguồn vốn được quản lý chặt chẽ, mà còn là khả năng đưa vốn đến đúng dự án, hỗ trợ đúng nhu cầu và góp phần giải quyết những vấn đề môi trường cụ thể của tỉnh./.