Về bảo vệ quyền của bên nhận bảo đảm khi tài sản bị trưng mua, đại biểu cho rằng khoản 3 Điều 20 dự thảo Luật mới xác định nguyên tắc chuyển tiền trưng mua thành tài sản bảo đảm thay thế, nhưng chưa quy định rõ cơ chế thông báo, quản lý và thanh toán khoản tiền này. Trong khi đó, đối với tài sản trưng dụng, dự thảo đã quy định trách nhiệm gửi quyết định cho bên nhận bảo đảm và các chủ thể liên quan.

Đại biểu Quốc hội Vương Thị Hương phát biểu tại hội trường.

Theo đại biểu, việc thiếu cơ chế thông báo đối với tài sản bị trưng mua có thể ảnh hưởng đến quyền của bên nhận bảo đảm, nhất là khi quyền sở hữu tài sản được chuyển sang Nhà nước. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm thông báo quyết định trưng mua cho bên nhận bảo đảm và các cơ quan, tổ chức liên quan; đồng thời làm rõ nguyên tắc quản lý, thanh toán tiền trưng mua, bảo đảm quyền hợp pháp của các bên trong quan hệ bảo đảm nghĩa vụ.

Đối với quy định hoàn trả tài sản trưng dụng tại khoản 2 Điều 28, đại biểu đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa nghĩa vụ hoàn trả tài sản và trách nhiệm bồi thường thiệt hại tại Điều 29. Theo đại biểu, các khoản bồi thường do mất thu nhập, chi phí di chuyển hoặc những thiệt hại khác không trực tiếp liên quan đến hiện trạng tài sản không thể là căn cứ để loại trừ nghĩa vụ hoàn trả tài sản trong tình trạng bảo đảm an toàn.

Từ đó, đại biểu kiến nghị chỉ áp dụng ngoại lệ đối với yêu cầu khôi phục trạng thái tài sản trong trường hợp phần hư hỏng, suy giảm đã được xử lý bằng cơ chế bồi thường hoặc người có tài sản đồng ý nhận lại để tự sửa chữa, khôi phục. Việc hoàn trả cần xác định rõ hiện trạng tài sản, trách nhiệm sửa chữa và phương thức bồi thường tương ứng, tránh phát sinh cách hiểu khác nhau khi thực hiện.

Về chế độ chi trả cho người được huy động vận hành, điều khiển tài sản trưng dụng tại khoản 4 Điều 30, đại biểu chỉ ra sự chưa thống nhất giữa tiêu chí phân loại đối tượng và căn cứ xác định mức chi trả. Cụ thể, dự thảo phân nhóm theo việc có hoặc không hưởng lương từ ngân sách nhà nước, trong khi mức chi trả lại căn cứ vào tiền lương của công việc trước khi được huy động. Quy định này có thể gây khó khăn khi áp dụng đối với người hành nghề tự do, chủ tài sản trực tiếp vận hành hoặc người lao động tự làm không có mức lương ổn định.

Để khắc phục, đại biểu đề nghị phân định rõ ba nhóm: người hưởng lương từ ngân sách nhà nước; người có hưởng lương nhưng không do ngân sách nhà nước chi trả; người không có quan hệ tiền lương. Việc xác định cụ thể từng nhóm đối tượng và căn cứ chi trả sẽ bảo đảm tính khả thi của quy định, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của người được Nhà nước huy động.

Các ý kiến của đại biểu Vương Thị Hương tập trung làm rõ trách nhiệm của cơ quan nhà nước và cơ chế bảo vệ quyền tài sản, bảo đảm sự thống nhất giữa các quy định của dự thảo Luật với pháp luật dân sự. Qua đó, góp phần hoàn thiện dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) theo hướng chặt chẽ, minh bạch, khả thi, hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.