Tuyên Quang là tỉnh miền núi biên giới phía Bắc, có diện tích 13.795,5 km², dân số gần 1,9 triệu người, trong đó dân tộc thiểu số chiếm 73,61%. Tỉnh có địa hình phức tạp, giao thông khó khăn làm hạn chế tiếp cận dịch vụ y tế; Số lượng lao động di cư lớn tăng nguy cơ lây nhiễm HIV; Tâm lý kỳ thị, che giấu tình trạng bệnh còn tồn tại ở một bộ phận người dân; Nguồn nhân lực chuyên môn và viện trợ quốc tế đang giảm dần là những yếu tố thách thức lớn trong việc triển khai công tác phòng, chống HIV/AIDS.
Tập huấn kỹ năng phòng chống HIV/AIDS.
Thực hiện Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 06/7/2021 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường lãnh đạo công tác phòng, chống HIV/AIDS, tiến tới chấm dứt dịch bệnh AIDS tại Việt Nam trước năm 2030, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã chỉ đạo các cấp ủy đảng, chính quyền tổ chức hơn 735 buổi học tập, quán triệt Chỉ thị tới đội ngũ cán bộ chủ chốt, lãnh đạo các sở, ban, ngành. Nội dung tuyên truyền được lồng ghép vào sinh hoạt chi bộ, họp thôn, hoạt động tổ chức đoàn thể với kết quả 100% cán bộ, đảng viên được quán triệt và hơn 90% người dân tiếp cận thông tin phòng, chống HIV/AIDS. Tỉnh đã kịp thời điều chỉnh, bổ sung kế hoạch triển khai phù hợp với thực tiễn địa phương, kết hợp các ngành, đơn vị thực hiện đồng bộ các hoạt động tuyên truyền, nâng cao nhận thức thay đổi hành vi, giảm kỳ thị đối với người nhiễm HIV.
Công tác kiểm tra, giám sát thực hiện công tác phòng, chống HIV/AIDS được quan tâm. Từ năm 2021 đến nay, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã tổ chức 2 cuộc kiểm tra toàn diện tại các địa phương, đơn vị. Qua kiểm tra, đã phát hiện và tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, rút kinh nghiệm nâng cao hiệu quả thực hiện mục tiêu, chỉ tiêu công tác tại cơ sở. Kiểm tra định kỳ 2 lần/năm được duy trì thường xuyên để đảm bảo chất lượng triển khai công tác.
Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, nhiều chỉ tiêu cốt lõi đã gần đạt hoặc vượt mục tiêu đề ra: 100% người nhiễm HIV được quản lý, chăm sóc tại tuyến xã, phường và được điều trị thuốc ARV qua bảo hiểm y tế; 100% trẻ nhiễm HIV và trẻ bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS được nuôi dưỡng, học tập bình thường. Tỷ lệ người có hành vi nguy cơ cao tiếp cận dịch vụ dự phòng đạt 75%, gần đạt mục tiêu 80% vào năm 2030. Tỷ lệ người nhiễm HIV biết tình trạng của mình đạt 90,6%. Tỷ lệ người nhiễm HIV được điều trị ARV đạt 95,6%; tỷ lệ người điều trị ARV có tải lượng virus dưới ngưỡng ức chế đạt 98,5%, vượt mục tiêu đề ra.
Toàn tỉnh đã thực hiện hơn 30.000 lượt tin, bài tuyên truyền, thu hút hơn 3,2 triệu lượt người tiếp cận thông tin. Hoạt động truyền thông tập trung vào các nhóm nguy cơ cao như người nghiện ma túy, phụ nữ bán dâm, thiếu niên, với hình thức đa dạng từ tuyên truyền trực tiếp tại cộng đồng đến hoạt động trên phương tiện thông tin đại chúng. Đặc biệt, công tác truyền thông đã đi sâu vào vùng dân tộc thiểu số, kết hợp với các chương trình giảm thiểu tảo hôn, bình đẳng giới, xóa bỏ kỳ thị và khuyến khích sự tham gia chủ động của cộng đồng.
Tỉnh đã bố trí tổng kinh phí hơn 16,7 tỷ đồng cho công tác phòng, chống HIV/AIDS giai đoạn 2021-2025, với nguồn lực chủ yếu từ ngân sách nhà nước, đồng thời tích cực tranh thủ viện trợ quốc tế. 100% xã, phường đã thành lập Ban Chỉ đạo phòng, chống HIV/AIDS và bố trí cán bộ phụ trách công tác tại cơ sở.
Truyền thông phổ biến kiến thức phòng chống HIV/AIDS cho học sinh Trường THPT Nguyễn Văn Huyên.
Từ năm 2021 đến nay, các chương trình can thiệp đã tiếp cận hơn 89.000 người nghiện chích ma túy, cấp phát hơn 820.000 bơm kim tiêm sạch; tiếp cận hơn 54.000 phụ nữ bán dâm và cấp phát hơn 1,1 triệu bao cao su, góp phần giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm HIV trong cộng đồng.
Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực song công tác phòng, chống HIV/AIDS tại Tuyên Quang vẫn còn có những hạn chế. Một bộ phận người dân ở vùng sâu, vùng xa còn chưa hiểu rõ về bệnh HIV, có tâm lý e ngại, che giấu tình trạng nhiễm bệnh. Việc cập nhật, tổng hợp thông tin dịch bệnh tại một số địa phương còn chậm trễ, chưa đầy đủ. Đội ngũ cán bộ kiêm nhiệm công tác HIV/AIDS có trình độ chuyên môn chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, đặc biệt tại các trạm y tế xã, phường. Việc tiếp cận dân cư ở vùng sâu, vùng xa còn gặp nhiều khó khăn do giao thông hạn chế.
Sau 5 năm thực hiện Chỉ thị số 07-CT/TW về tăng cường lãnh đạo công tác phòng, chống HIV/AIDS, tiến tới chấm dứt dịch bệnh AIDS tại Việt Nam trước năm 2030 có thể rút ra một số kinh nghiệm, đó là: Cấp ủy, chính quyền phải luôn giữ vai trò lãnh đạo, chỉ đạo tập trung, cụ thể hóa mục tiêu công tác vào từng chương trình, kế hoạch hằng năm. Phải phát huy sự tham gia của toàn thể hệ thống chính trị và cộng đồng dân cư, kết hợp các ngành, đơn vị thực hiện đồng bộ công tác. Cần ưu tiên đầu tư vào hoạt động can thiệp giảm tác hại, tuyên truyền thay đổi hành vi và nâng cao chất lượng điều trị cho người nhiễm HIV. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý dữ liệu công tác HIV/AIDS, đảm bảo thông tin chính xác, kịp thời.
Để đạt được mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS trước năm 2030, Tuyên Quang sẽ tập trung thực hiện các nội dung sau: (1) Tiếp tục đẩy mạnh triển khai kế hoạch, bám sát mục tiêu kiểm soát dịch, giảm lây nhiễm mới và nâng cao chất lượng điều trị, chăm sóc người nhiễm HIV. (2)Tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, đưa công tác phòng, chống HIV/AIDS vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm, kết hợp với các chương trình về dân số, gia đình và trẻ em. (3) Tiếp tục đổi mới công tác truyền thông, tập trung vào thay đổi hành vi, giảm kỳ thị, lan tỏa thông điệp tích cực nhằm nâng cao nhận thức toàn xã hội. (4) Nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn, đẩy mạnh dự phòng, can thiệp giảm tác hại, tư vấn xét nghiệm sớm, đảm bảo điều trị ARV liên tục, bền vững cho người nhiễm HIV. (5) Bảo đảm nguồn lực, ưu tiên bố trí ngân sách cho các hoạt động thiết yếu, đẩy mạnh xã hội hóa huy động nguồn lực từ các tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng. (6) Tăng cường kiểm tra, giám sát, tháo gỡ khó khăn, đảm bảo chất lượng triển khai công tác trên toàn địa bàn tỉnh./.
