Nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý trong lĩnh vực này, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 265/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Đây là văn bản có ý nghĩa quan trọng, đánh dấu bước chuyển từ việc chủ yếu tuyên truyền, vận động sang tăng cường ràng buộc trách nhiệm pháp lý, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Ảnh minh họa.

Lần đầu quy định đầy đủ các hành vi vi phạm và chế tài xử phạt

Điểm nổi bật của Nghị định là lần đầu tiên quy định tương đối đầy đủ các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực thực hành tiết kiệm, chống lãng phí cùng với mức xử phạt tương ứng. Việc ban hành các quy định này không chỉ nhằm xử lý vi phạm mà còn tăng tính răn đe, phòng ngừa, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các cơ quan, tổ chức và cá nhân.

Theo quy định, tổ chức vi phạm bị xử phạt với mức tiền gấp hai lần mức phạt đối với cá nhân thực hiện cùng hành vi. Đồng thời, Nghị định quy định xử phạt đối với nhiều hành vi như: ban hành chậm hoặc không ban hành Chương trình thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; ban hành chương trình không đầy đủ nội dung theo quy định; vi phạm chế độ thông tin, báo cáo; không cập nhật hoặc cập nhật không đầy đủ dữ liệu vào cơ sở dữ liệu quốc gia; công khai thông tin không đúng quy định; cản trở hoạt động kiểm tra hoặc không thực hiện kết luận kiểm tra; không triển khai "Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí" theo quy định.

Ngoài hình thức xử phạt bằng tiền, Nghị định còn quy định các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc ban hành chương trình thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo; cập nhật cơ sở dữ liệu; cải chính thông tin sai lệch và thực hiện các kết luận kiểm tra theo quy định. Điều này thể hiện mục tiêu không chỉ xử lý hành vi vi phạm mà còn khắc phục những tồn tại, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng các nguồn lực công.

Nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu và từng cơ quan, đơn vị

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định là đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức thực hiện các quy định về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Mỗi cơ quan, đơn vị phải chủ động xây dựng chương trình thực hành tiết kiệm, tổ chức thực hiện nghiêm túc, bảo đảm công khai, minh bạch trong quản lý và sử dụng ngân sách, tài sản công, thời gian lao động và các nguồn lực được giao.

Đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động, thực hành tiết kiệm cần được thể hiện bằng những việc làm cụ thể như sử dụng hiệu quả thời gian làm việc; thực hiện nghiêm chế độ thông tin, báo cáo; quản lý chặt chẽ tài sản, trang thiết bị, điện, nước và phương tiện; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; nâng cao chất lượng tham mưu, hạn chế việc sửa đổi, bổ sung văn bản nhiều lần, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan, đơn vị.

Góp phần xây dựng nền hành chính kỷ cương, hiệu quả

Việc ban hành Nghị định số 265/2026/NĐ-CP khẳng định quyết tâm của Chính phủ trong việc xây dựng nền hành chính kỷ luật, kỷ cương, đề cao trách nhiệm, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực phục vụ phát triển đất nước. Đồng thời, tạo cơ sở pháp lý để các cơ quan, tổ chức và cá nhân thực hiện nghiêm các quy định về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, góp phần phòng ngừa vi phạm, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí không chỉ là yêu cầu của pháp luật mà còn là trách nhiệm của mỗi cơ quan, đơn vị và mỗi cán bộ, công chức trong quá trình thực thi công vụ. Khi tinh thần tiết kiệm trở thành ý thức tự giác và được thực hiện bằng những hành động cụ thể, thiết thực, sẽ góp phần sử dụng hiệu quả các nguồn lực, nâng cao chất lượng hoạt động của bộ máy nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới./.