Trường THCS Lê Quý Đôn (phường Minh Xuân, tỉnh Tuyên Quang) mang tên Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn.
Lê Quý Đôn sinh năm 1726 tại làng Diên Hà, huyện Diên Hà, trấn Sơn Nam (nay thuộc thôn Đồng Phú, xã Lê Quý Đôn, tỉnh Hưng Yên). Từ nhỏ, ông nổi tiếng thông minh, ham học, có ý chí tự học và tinh thần cầu thị. Năm 27 tuổi, ông đỗ Bảng nhãn và sau đó đảm nhiệm nhiều trọng trách trong triều đình. Tuy nhiên, điều làm nên tầm vóc của Lê Quý Đôn không chỉ là sự nghiệp làm quan mà còn là kho tàng tri thức đồ sộ và những công trình nghiên cứu có giá trị vượt thời gian.
Trong suốt cuộc đời hoạt động của mình, Lê Quý Đôn đã để lại nhiều tác phẩm kinh điển như Đại Việt thông sử, Kiến văn tiểu lục, Vân đài loại ngữ, Phủ biên tạp lục, Bắc sứ thông lục, Toàn Việt thi lục, Quế Đường thi tập, Quần thư khảo biện... Những công trình này không chỉ có giá trị về mặt sử liệu mà còn phản ánh tư duy khoa học, phương pháp nghiên cứu nghiêm cẩn, hệ thống và khát vọng không ngừng mở mang tri thức, khám phá thế giới. Với vốn hiểu biết uyên bác trên nhiều lĩnh vực, Lê Quý Đôn được tôn vinh là nhà bác học lớn của Việt Nam thế kỷ XVIII, biểu tượng của trí tuệ và tinh thần học tập suốt đời.
Điều còn nguyên giá trị cho đến hôm nay chính là di sản tư tưởng mà Lê Quý Đôn để lại. Ông luôn đề cao lòng yêu nước, thương dân; coi việc chăm lo đời sống Nhân dân là mục tiêu của quản trị quốc gia. Ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của giáo dục, thực học và nhân tài đối với sự hưng thịnh của đất nước. Theo ông, tri thức không chỉ là tài sản của mỗi cá nhân mà còn là nguồn lực quan trọng quyết định sức mạnh và sự phát triển của quốc gia. Những tư tưởng tiến bộ ấy vẫn mang ý nghĩa thời sự sâu sắc trong bối cảnh Đảng ta xác định phát triển con người, phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những đột phá chiến lược, là động lực quan trọng đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.
Tinh thần hiếu học, trọng thực học của Lê Quý Đôn cũng là bài học quý đối với mỗi cán bộ, đảng viên và người dân hôm nay. Ông luôn đề cao việc học đi đôi với hành, nghiên cứu gắn với thực tiễn, coi trọng tư duy độc lập, khách quan và tinh thần tìm tòi, sáng tạo. Phương pháp nghiên cứu khoa học nghiêm túc, tư duy hệ thống cùng khát vọng mở rộng hiểu biết về thế giới của ông tiếp tục truyền cảm hứng cho các thế hệ trong học tập, nghiên cứu, lao động sáng tạo và hội nhập quốc tế.
Những giá trị đó hoàn toàn phù hợp với chủ trương của Đảng về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; phát triển xã hội học tập; đẩy mạnh khuyến học, khuyến tài; xây dựng đội ngũ trí thức, nhân lực chất lượng cao; phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, di sản của Lê Quý Đôn càng khẳng định giá trị trường tồn khi tri thức, khoa học và đổi mới sáng tạo trở thành nền tảng cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Đảng và Nhà nước luôn dành sự trân trọng đặc biệt đối với những cống hiến của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn. Nhiều công trình nghiên cứu, hội thảo khoa học, hoạt động giáo dục truyền thống và bảo tồn di sản được tổ chức nhằm tôn vinh những đóng góp to lớn của ông đối với nền văn hiến dân tộc. Tên tuổi và sự nghiệp của Lê Quý Đôn không chỉ được nhiều thế hệ người Việt Nam ghi nhớ, tôn vinh mà còn được cộng đồng học thuật quốc tế đánh giá cao như một học giả tiêu biểu của phương Đông, người có đóng góp quan trọng trong việc lưu giữ và hệ thống hóa kho tàng tri thức của dân tộc Việt Nam.
Toàn cảnh khu lưu niệm Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn tại thôn Đồng Phú, xã Lê Quý Đôn, tỉnh Hưng Yên. Ảnh: Báo Hưng Yên.
Đối với tỉnh Tuyên Quang, việc tuyên truyền, học tập và phát huy những giá trị mà Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn để lại có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh tỉnh đang triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, phát triển khoa học - công nghệ, xây dựng xã hội học tập và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Những giá trị về lòng yêu nước, tinh thần hiếu học, trọng thực học, trọng nhân tài và khát vọng cống hiến tiếp tục là động lực tinh thần để đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và các tầng lớp Nhân dân không ngừng học tập, đổi mới tư duy, nâng cao năng lực công tác, góp phần xây dựng quê hương Tuyên Quang ngày càng phát triển nhanh, bền vững.
Trong bối cảnh thông tin trên không gian mạng phát triển nhanh chóng, việc tuyên truyền đúng đắn về thân thế, sự nghiệp và di sản của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ các giá trị lịch sử, văn hóa của dân tộc. Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần chủ động tìm hiểu thông tin từ các nguồn chính thống, đồng thời tích cực đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thông tin sai lệch, xuyên tạc về thân thế, sự nghiệp, di sản của Lê Quý Đôn cũng như các hoạt động kỷ niệm; góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ gìn và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của văn hóa dân tộc.
Kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn không chỉ là dịp tri ân một nhà bác học kiệt xuất mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của mỗi chúng ta trong việc kế thừa, phát huy những giá trị mà ông để lại. Phát huy tinh thần hiếu học, trọng thực học, trọng nhân tài; coi tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển chính là cách thiết thực để tiếp nối khát vọng dựng xây đất nước phồn vinh, hạnh phúc, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Việt Nam phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới./.
