Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035

Lấy sức khỏe Nhân dân làm nền tảng của phát triển
Một trong những định hướng xuyên suốt của Nghị quyết là bảo đảm mọi người dân được quản lý, chăm sóc sức khỏe ban đầu, phòng bệnh từ sớm, từ xa, ngay tại cơ sở, hạn chế bệnh tật. Đây là sự chuyển mạnh từ tư duy chủ yếu tập trung điều trị sang chủ động phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe toàn diện và liên tục trong suốt vòng đời.
Trong định hướng đó, y tế cơ sở tiếp tục được xác định là nền tảng. Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, 90% xã, phường, đặc khu đạt Bộ tiêu chí quốc gia về y tế xã; 100% người dân được lập sổ sức khỏe điện tử và quản lý sức khỏe theo vòng đời; 100% trạm y tế xã, phường, đặc khu triển khai dự phòng, quản lý, điều trị một số bệnh không lây nhiễm theo hướng dẫn của Bộ Y tế.
Những mục tiêu này không chỉ hướng tới nâng cao năng lực của hệ thống y tế mà quan trọng hơn là đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe đến gần người dân hơn, nhất là tại những địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Cùng với củng cố y tế cơ sở, Nghị quyết chú trọng nâng cao năng lực của hệ thống kiểm soát bệnh tật. Đến năm 2030, 100% trung tâm kiểm soát bệnh tật cấp tỉnh đủ năng lực xét nghiệm tác nhân, kháng nguyên, kháng thể đối với các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, chất lượng nước sạch, vệ sinh trường học theo quy định của Bộ Y tế. Đây là điều kiện quan trọng để chủ động phát hiện nguy cơ, kiểm soát dịch bệnh và bảo vệ sức khỏe cộng đồng ngay từ cơ sở.

Nâng cao chất lượng công tác khám chữa bệnh ngay từ y tế cơ sở giúp chăm sóc sức khỏe người dân hiệu quả

Chăm sóc sức khỏe phải bắt đầu từ những năm tháng đầu đời
Nghị quyết không chỉ đặt trọng tâm vào điều trị bệnh mà hướng tới chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục từ trước khi một đứa trẻ được sinh ra. Các chỉ tiêu về dinh dưỡng, tư vấn và khám sức khỏe trước hôn nhân, sàng lọc trước sinh và sơ sinh được xác định cụ thể.
Đến năm 2030, tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em dưới 5 tuổi giảm xuống dưới 15%; tỷ lệ các cặp nam, nữ được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn đạt 90%; 70% phụ nữ mang thai được khám sàng lọc trước sinh ít nhất 4 loại bệnh bẩm sinh phổ biến nhất và 90% trẻ sơ sinh được khám sàng lọc ít nhất 5 loại bệnh bẩm sinh phổ biến nhất.
Những mục tiêu này thể hiện cách tiếp cận lấy chất lượng dân số làm một trong những nền tảng của phát triển. Chăm sóc tốt sức khỏe bà mẹ, trẻ em, phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật, cải thiện dinh dưỡng và nâng cao nhận thức sức khỏe không chỉ giúp giảm gánh nặng bệnh tật mà còn góp phần hình thành thế hệ công dân khỏe mạnh, có chất lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Đồng thời, Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030 tỷ suất sinh thô tăng thêm 0,5%o so với năm 2025 và tỷ số giới tính khi sinh giảm xuống dưới 109 bé trai/100 bé gái. Đây là những vấn đề dân số có tác động lâu dài đến cơ cấu dân số, nguồn nhân lực và sự phát triển bền vững của đất nước.

Mục tiêu đến năm 2030 tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em dưới 5 tuổi giảm xuống dưới 15%

Chủ động thích ứng với già hóa dân số, bảo đảm an sinh xã hội
Công tác dân số trong giai đoạn mới không chỉ dừng ở việc duy trì quy mô dân số hợp lý mà được đặt trong tổng thể các vấn đề về chất lượng dân số, cơ cấu dân số và thích ứng với già hóa dân số.
Nghị quyết xác định nhiệm vụ nâng cao chất lượng dân số, thích ứng với già hóa dân số; đẩy mạnh chăm sóc sức khỏe người cao tuổi; nâng cao chất lượng chăm sóc xã hội đối với người dễ bị tổn thương; phát triển phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng; đồng thời tăng cường truyền thông, giáo dục về sức khỏe và dân số.
Đến năm 2030, số lượng người dễ bị tổn thương được tiếp cận, sử dụng dịch vụ tại các cơ sở chăm sóc xã hội tăng thêm 70% so với năm 2025; đến năm 2035 tăng thêm 90% so với năm 2030.
Như vậy, y tế, dân số và an sinh xã hội không phải là những chính sách tách rời mà bổ trợ, gắn kết chặt chẽ với nhau, cùng hướng đến mục tiêu bảo đảm mỗi người dân đều được thụ hưởng thành quả phát triển. Người cao tuổi, người yếu thế, người dễ bị tổn thương cần được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc, hỗ trợ và phục hồi phù hợp, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống và khả năng hòa nhập cộng đồng. Đó cũng chính là yêu cầu của một nền an sinh xã hội lấy con người làm trung tâm, bảo đảm tiến bộ và công bằng trong từng bước phát triển.

Tập trung nâng cao chất lượng chăm sóc xã hội đối với người dễ bị tổn thương.

Phân bổ nguồn lực đúng trọng tâm, bảo đảm công bằng trong tiếp cận dịch vụ
Một trong những điểm quan trọng của Nghị quyết là nguyên tắc phân bổ nguồn lực theo hướng đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, không manh mún, dàn trải; ưu tiên cao nhất cho các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng an toàn khu, biên giới, hải đảo.
Đối với những địa phương miền núi, địa bàn rộng, dân cư phân tán, điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn, nguyên tắc này có ý nghĩa đặc biệt. Bởi công bằng trong chăm sóc sức khỏe không có nghĩa là phân bổ nguồn lực như nhau cho mọi địa bàn, mà là ưu tiên nhiều hơn cho những nơi còn thiếu hụt nhiều hơn. Chỉ khi những khoảng cách về cơ sở vật chất, nhân lực, khả năng tiếp cận dịch vụ từng bước được thu hẹp thì mục tiêu công bằng trong chăm sóc sức khỏe và an sinh xã hội mới thực sự trở thành hiện thực.
Nghị quyết đồng thời yêu cầu lồng ghép các nguồn vốn từ các chương trình, dự án có cùng nội dung, nhiệm vụ trên cùng địa bàn; quản lý tập trung, thống nhất về mục tiêu, bảo đảm công khai, minh bạch và hiệu quả. Đây là cơ sở quan trọng để khắc phục tình trạng đầu tư phân tán, trùng lặp, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước.
Từ mục tiêu nghị quyết đến kết quả thực tiễn
Một chính sách chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi những mục tiêu, chỉ tiêu được chuyển hóa thành những thay đổi cụ thể trong cuộc sống của người dân. Với Nghị quyết số 46/2026/QH16, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thành các chỉ tiêu về cơ sở y tế, sổ sức khỏe điện tử, khám sàng lọc hay chăm sóc xã hội, mà quan trọng hơn là nâng cao thực chất sức khỏe Nhân dân, chất lượng dân số và khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu.
Để thực hiện hiệu quả, các địa phương cần chủ động rà soát những điểm nghẽn về cơ sở vật chất, nhân lực, trang thiết bị và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế; xác định rõ những nhóm đối tượng, địa bàn còn nhiều khó khăn để có giải pháp ưu tiên. Cùng với nguồn lực nhà nước, cần phát huy vai trò của gia đình, cộng đồng và chính người dân trong phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng, dân số và bảo vệ sức khỏe.
Đối với Hội đồng nhân dân các cấp, việc cụ thể hóa chủ trương bằng các cơ chế, chính sách phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương; phân bổ nguồn lực đúng trọng tâm, đúng đối tượng và tăng cường giám sát việc tổ chức thực hiện có ý nghĩa quan trọng.
Triển khai đồng bộ chính sách về y tế, dân số và an sinh xã hội chính là đầu tư cho con người - chủ thể và động lực của phát triển. Khi người dân được chăm sóc sức khỏe tốt hơn, trẻ em được bảo vệ và phát triển toàn diện hơn, người cao tuổi và người yếu thế được quan tâm đầy đủ hơn, chất lượng dân số được nâng lên thì nền tảng phát triển bền vững cũng được củng cố.
Với cách tiếp cận toàn diện, lấy người dân làm trung tâm, ưu tiên những nơi còn khó khăn và gắn nguồn lực với kết quả, Nghị quyết số 46/2026/QH16 tạo khuôn khổ để các chính sách về y tế, dân số và an sinh xã hội được triển khai thống nhất, đồng bộ, hiệu quả hơn, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội và tạo nền tảng vững chắc cho phát triển đất nước trong giai đoạn 2026-2035.