Lễ hội Nhảy lửa của dân tộc Pà Thẻn được khôi phục và duy trì thường niên, trở thành điểm nhấn trong thực hiện chính sách bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc gắn với phát triển du lịch ở xã Tri Phú.

Nền tảng từ những giá trị sẵn có

Là xã vùng cao còn nhiều khó khăn, Tri Phú được thiên nhiên ưu đãi với cảnh quan khá phong phú, cùng hệ thống giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc của 20 dân tộc cùng sinh sống. Đây là điều kiện thuận lợi để địa phương phát triển các loại hình du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm gắn với văn hóa các dân tộc.

Những năm qua, từ nguồn lực các Chương trình mục tiêu quốc gia, đặc biệt là Dự án 6 về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch, nhiều giá trị văn hóa của Tri Phú từng bước được khôi phục, bảo tồn và phát huy hiệu quả.

Các giá trị văn hóa được khơi dậy; hát Then, đàn tính của người Tày, Páo Dung của người Dao, múa khèn của người Mông và đặc biệt là Lễ hội Nhảy lửa của dân tộc Pà Thẻn được quan tâm bảo tồn, phục dựng và phát huy.

Trong đó, Lễ hội Nhảy lửa đã trở thành một điểm nhấn văn hóa của địa phương. Giai đoạn 2023-2025, địa phương tổ chức 3 kỳ Lễ hội Nhảy lửa với tổng kinh phí hơn 300 triệu đồng, trong đó nguồn từ Dự án 6 hơn 62 triệu đồng. Mỗi năm lễ hội thu hút khoảng 2.500 lượt người tham dự, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương và nâng cao nhận thức của người dân trong gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Nhưng giá trị lớn hơn những con số ấy là sự thay đổi trong chính cộng đồng. Người dân ngày càng chủ động tham gia phục dựng nghi lễ, luyện tập văn nghệ truyền thống, gìn giữ trang phục, bảo vệ cảnh quan và quảng bá văn hóa của dân tộc mình. Những giá trị văn hóa truyền thống không chỉ được bảo tồn, gìn giữ mà từng bước trở thành nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển du lịch và phát triển kinh tế địa phương.

Đoàn viên, Thanh niên xã Tri Phú khánh thành công trình thanh niên “Số hóa địa chỉ đỏ - Di tích điểm dừng chân của Bác Hồ.

Những “địa chỉ đỏ” trở thành điểm đến

Cùng với văn hóa truyền thống, Tri Phú còn có lợi thế đặc biệt về lịch sử cách mạng. Trên địa bàn xã hiện có 3 di tích lịch sử cấp tỉnh, trong đó có Địa điểm Nà Mạ - Pác Hóp, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tổng Bí thư Trường Chinh và Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng từng dừng chân vào tháng 2/1951. Ngoài ra còn có địa điểm nhân dân nuôi giấu cán bộ cách mạng tại Pác Hóp và địa điểm Nà Khà - Nà Năm, nơi hoạt động của các cán bộ cách mạng từ năm 1943-1945 tại Bản Ba. Những di tích ấy không chỉ có giá trị về lịch sử mà còn là nền tảng để Tri Phú phát triển du lịch về nguồn, giáo dục truyền thống cách mạng.

Bên cạnh đó, xã đang triển khai thực hiện việc số hóa thông tin tại các “địa chỉ đỏ”, trong đó có ứng dụng mã QR, giúp người dân, đoàn viên, thanh niên và du khách thuận tiện tìm hiểu lịch sử. Qua đó, di tích không chỉ được bảo vệ mà còn được “đánh thức” giá trị, trở thành không gian giáo dục truyền thống sinh động.

Những giá trị lịch sử đó đang từng bước được khai thác để hình thành các sản phẩm du lịch về nguồn gắn với trải nghiệm văn hóa, giáo dục truyền thống cách mạng và tham quan cảnh quan thiên nhiên.

Nghị quyết 23/2026/NQ-HĐND - tạo thêm động lực phát triển du lịch

Trên cơ sở tiềm năng, lợi thế sẵn có của địa phương, việc Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND quy định một số chính sách hỗ trợ phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030 đã tạo thêm cơ chế, nguồn lực để các địa phương khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, phát triển du lịch theo hướng bền vững. Đối với Tri Phú, đây là cơ sở quan trọng để địa phương từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển du lịch cộng đồng, du lịch văn hóa và du lịch về nguồn.

Nghị quyết quy định nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực, phù hợp với điều kiện phát triển của Tri Phú như: hỗ trợ bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống; hỗ trợ bảo tồn, cải tạo nhà truyền thống; hỗ trợ phát triển cơ sở lưu trú du lịch cộng đồng (homestay); hỗ trợ hoạt động của các đội văn nghệ dân gian; đầu tư, chỉnh trang hạ tầng tại khu, điểm du lịch; xây dựng các công trình, hạng mục phục vụ khách du lịch và các điều kiện cần thiết để phát triển du lịch cộng đồng. Đây đều là những chính sách tác động trực tiếp đến những lĩnh vực mà địa phương đang tập trung triển khai.

Theo lãnh đạo xã Tri Phú, địa phương hiện chưa có cơ sở lưu trú, homestay, nhà hàng phục vụ khách du lịch; sản phẩm du lịch đặc trưng còn ít, hạ tầng phục vụ du lịch chưa đồng bộ nên thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách còn hạn chế. Những khó khăn này cũng là những điểm nghẽn cần được tháo gỡ để khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế về văn hóa, lịch sử và cảnh quan thiên nhiên của địa phương.

Trong bối cảnh đó, các chính sách của Nghị quyết số 23 có ý nghĩa thiết thực đối với Tri Phú. Nếu nguồn lực từ Dự án 6 của Chương trình mục tiêu quốc gia đã góp phần khôi phục, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống thì các chính sách của Nghị quyết số 23 sẽ tiếp tục tạo thêm điều kiện để những giá trị ấy trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần thu hút du khách, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Các hoạt động văn hóa truyền thống được tổ chức thường xuyên đã tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức của người dân về gìn giữ bản sắc dân tộc, góp phần xây dựng đời sống văn hóa và phát huy giá trị di sản trên quê hương cách mạng Tri Phú.

Từ bảo tồn đến tạo sinh kế

Trên cơ sở các chính sách hỗ trợ của Nghị quyết số 23, Tri Phú có điều kiện phát triển du lịch cộng đồng gắn với bản sắc văn hóa các dân tộc; khai thác các giá trị về nhà truyền thống, lễ hội, ẩm thực, nghề truyền thống và các sản phẩm OCOP phục vụ phát triển du lịch. Cùng với đó, các sản phẩm OCOP của địa phương như chè Pà Thẻn, măng tre Trinh nếu được kết nối với các điểm tham quan, trải nghiệm văn hóa và du lịch cộng đồng sẽ góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị sản phẩm địa phương và hình thành chuỗi giá trị từ bảo tồn văn hóa đến phát triển sinh kế bền vững.

Đó cũng là cách để người dân nhận thấy rõ hơn lợi ích từ việc bảo tồn văn hóa. Khi một điệu hát, một nghi lễ, một ngôi nhà truyền thống hay một món ăn dân tộc có thể tạo ra thu nhập, người dân sẽ có thêm động lực để gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống; qua đó, bảo tồn văn hóa không chỉ là trách nhiệm mà còn trở thành lợi ích thiết thực của cộng đồng.

Lễ dâng hương tại di tích Nà Mạ - Điểm dừng chân của Bác Hồ và đoàn công tác giúp việc Đại hội II (tại thôn Pác Hóp, xã Tri Phú).

Mở hướng phát triển mới

Việc triển khai hiệu quả Nghị quyết số 23 sẽ tạo thêm điều kiện để Tri Phú phát huy tiềm năng, lợi thế về văn hóa, lịch sử và cảnh quan thiên nhiên; từng bước hoàn thiện hạ tầng, xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng, thu hút các nguồn lực đầu tư và kết nối với các điểm du lịch trong tỉnh. Khi Nghị quyết số 23 được triển khai đồng bộ và phát huy hiệu quả, những giá trị văn hóa, lịch sử của quê hương cách mạng Tri Phú sẽ tiếp tục được bảo tồn, phát huy, đồng thời trở thành nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống Nhân dân.