Tám mươi mốt năm đã trôi qua kể từ mùa Thu lịch sử ấy. Đất nước đã đi qua chiến tranh, thống nhất, đổi mới và hội nhập; Tuyên Quang cũng từ căn cứ địa cách mạng năm xưa từng bước vươn lên, chuyển mình mạnh mẽ. Nhìn lại lịch sử trong những ngày tháng Tám vì thế không chỉ để nhắc nhớ quá khứ mà còn để nhận rõ một mạch nguồn xuyên suốt: từ khát vọng độc lập, tự do đến khát vọng xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc; từ sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp cứu nước đến sức mạnh đoàn kết để phát triển quê hương, đất nước; từ mùa Thu độc lập năm 1945 đến Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam hôm nay.
Ngày 20/3/1961, Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm lại đình Tân Trào, nơi Người đã chủ trì Quốc dân Đại hội, quyết định Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, bầu ra Ủy ban dân tộc giải phóng. Ảnh tư liệu.
TÂN TRÀO - NƠI NHỮNG QUYẾT ĐỊNH LỊCH SỬ ĐƯỢC ĐƯA RA
Trong những ngày tháng 5/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh về Tuyên Quang và chọn Tân Trào làm nơi ở, làm việc, trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng. Từ Lán Nà Nưa, Người cùng Trung ương theo dõi tình hình, chuẩn bị những điều kiện quan trọng cho Tổng khởi nghĩa. Tân Trào trở thành trung tâm của Khu giải phóng, nơi hội tụ sức mạnh của phong trào cách mạng và tinh thần đại đoàn kết toàn dân.
Ngày 16 và 17/8/1945, Quốc dân Đại hội họp tại Đình Tân Trào. Đại hội tán thành chủ trương Tổng khởi nghĩa, thông qua những chính sách lớn của Việt Minh và cử Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch. Từ Tân Trào, quyết định lịch sử được truyền đi, hòa cùng khí thế sục sôi của nhân dân cả nước đứng lên giành chính quyền.
Những sự kiện ấy cho thấy sức mạnh của cách mạng không chỉ nằm ở một địa danh hay một thời điểm. Đó là sức mạnh của sự chuẩn bị, của đường lối đúng đắn, của khả năng nắm bắt thời cơ và trên hết là sức mạnh của nhân dân. Tân Trào trở thành biểu tượng cho một chân lý giản dị mà sâu sắc: khi ý chí của Đảng hòa quyện với lòng dân, một dân tộc có thể tạo nên những bước ngoặt lớn của lịch sử.
Diện mạo làng văn hóa du lịch thôn Tân Lập gắn với Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Tân Trào ngày nay.
TỪ MÙA THU ĐỘC LẬP ĐẾN NHỮNG NĂM THÁNG KHÁNG CHIẾN
Sau Cách mạng Tháng Tám, Tuyên Quang tiếp tục giữ vị trí đặc biệt trong lịch sử dân tộc. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, vùng đất này trở thành một trong những trung tâm quan trọng của căn cứ địa Việt Bắc, nơi Trung ương Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh hoạt động, lãnh đạo cuộc kháng chiến.
Những địa danh Tân Trào, Kim Quan, Sơn Dương, Trung Sơn, Minh Thanh… gắn với những năm tháng gian khổ nhưng hào hùng. Đồng bào các dân tộc Tuyên Quang đã che chở, nuôi dưỡng, đóng góp sức người, sức của cho cách mạng. Từ một vùng căn cứ giữa núi rừng, Tuyên Quang góp phần cùng cả nước làm nên thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Nếu tháng Tám năm 1945 ghi dấu quyết định phát động Tổng khởi nghĩa thì những năm kháng chiến lại làm nổi bật một phẩm chất khác của quê hương cách mạng: bền bỉ, đoàn kết, chịu đựng gian khổ và đặt lợi ích của dân tộc lên trên hết. Những phẩm chất ấy tiếp tục trở thành vốn quý trong hành trình xây dựng quê hương sau này.
TỪ THỐNG NHẤT ĐẤT NƯỚC ĐẾN CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI
Sau năm 1975, đất nước bước vào thời kỳ mới - thời kỳ hòa bình, thống nhất và xây dựng. Tuyên Quang cùng cả nước từng bước khắc phục khó khăn, phát triển sản xuất, xây dựng kết cấu hạ tầng, chăm lo đời sống nhân dân.
Công cuộc Đổi mới từ năm 1986 mở ra không gian phát triển rộng lớn hơn. Tuyên Quang từng bước phát huy lợi thế về nông, lâm nghiệp, công nghiệp chế biến, dịch vụ, du lịch; đồng thời quan tâm giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, phát triển giáo dục, y tế, văn hóa và bảo đảm an sinh xã hội.
Điều đáng nói là trong quá trình ấy, truyền thống cách mạng không bị tách khỏi mục tiêu phát triển. Tân Trào và hệ thống di tích cách mạng ngày càng được quan tâm bảo tồn, tôn tạo và phát huy; lịch sử được kết nối với văn hóa, du lịch, giáo dục truyền thống và sinh kế của người dân. Đây chính là cách để di sản lịch sử tiếp tục sống trong đời sống hiện đại.
MỘT KHÔNG GIAN PHÁT TRIỂN MỚI CỦA TUYÊN QUANG
Từ ngày 1/7/2025, tỉnh Tuyên Quang và tỉnh Hà Giang chính thức hợp nhất, hình thành tỉnh Tuyên Quang mới. Không gian phát triển được mở rộng, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới về tổ chức bộ máy, kết nối hạ tầng, khai thác tiềm năng, nâng cao chất lượng quản trị và chăm lo đời sống nhân dân.
Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh tiếp tục ổn định tổ chức, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Sáu tháng đầu năm 2026, GRDP của tỉnh ước tăng 7,72% so với cùng kỳ năm trước – một tín hiệu cho thấy nỗ lực tạo động lực tăng trưởng trong không gian phát triển mới.
Ở Tân Trào, việc phát triển kinh tế, du lịch, dịch vụ được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa. Định hướng đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn cũng mở ra cơ hội để những giá trị của vùng đất cách mạng được lan tỏa sâu rộng hơn, đồng thời tạo thêm sinh kế và động lực phát triển cho cộng đồng.
Nhìn ở chiều dài lịch sử, đây là một sự tiếp nối rất tự nhiên. Những con đường cách mạng năm xưa nay trở thành những tuyến giao thông phục vụ dân sinh; những địa chỉ đỏ không chỉ đón người về tưởng niệm mà còn trở thành không gian giáo dục truyền thống, du lịch và phát triển kinh tế. Từ một căn cứ địa cách mạng, Tuyên Quang đang từng bước xây dựng một không gian phát triển mới, rộng hơn và năng động hơn.
Đình Tân Trào được Bác Hồ và Trung ương Đảng chọn làm nơi tổ chức họp Quốc dân Đại hội trong hai ngày 16 và 17/8/1945.
LỊCH SỬ TRAO TRUYỀN MỘT TRÁCH NHIỆM
Mỗi mùa Thu tháng Tám, trở về Tân Trào là trở về với lịch sử. Nhưng trở về với lịch sử không có nghĩa là chỉ nhìn về phía sau. Điều quan trọng hơn là từ những gì cha ông đã làm được để nhận rõ trách nhiệm của hôm nay.
Năm 1945, thế hệ cha anh đứng trước một thời khắc quyết định của dân tộc và đã lựa chọn hành động vì độc lập, tự do. Hôm nay, thế hệ chúng ta cũng đang đứng trước những yêu cầu mới của phát triển: xây dựng chính quyền hiệu lực, hiệu quả, gần dân; phát triển kinh tế nhanh nhưng bền vững; ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; giữ gìn bản sắc văn hóa; bảo vệ môi trường; thu hẹp khoảng cách phát triển và nâng cao đời sống nhân dân.
Những yêu cầu ấy khác với nhiệm vụ của mùa Thu năm 1945, nhưng có một điểm chung: đều cần bản lĩnh, đoàn kết, quyết tâm và khả năng biến thời cơ thành kết quả cụ thể. Tinh thần Tân Trào vì thế không chỉ thuộc về quá khứ. Đó là một nguồn lực tinh thần để mỗi cán bộ, đảng viên và người dân hôm nay tiếp tục góp sức dựng xây quê hương.
TỪ KÝ ỨC THÁNG TÁM ĐẾN KHÁT VỌNG TƯƠNG LAI
Tân Trào hôm nay vẫn là Tân Trào của ký ức, nhưng đồng thời cũng là Tân Trào của một tương lai đang được mở ra. Những căn lán, mái đình, cây đa và những địa danh lịch sử nhắc chúng ta về một dân tộc từng đứng lên giành lấy quyền làm chủ vận mệnh của mình. Những con đường mới, những công trình mới, những vùng quê đang đổi thay lại nhắc chúng ta rằng độc lập chỉ thực sự có ý nghĩa trọn vẹn khi được tiếp nối bằng phát triển, bằng cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn của nhân dân.
Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và các vị tiền bối cách mạng, xã Tân Trào.
Từ Tuyên Quang, có thể nhìn thấy một dòng chảy liên tục của lịch sử Việt Nam: Cách mạng Tháng Tám mở ra kỷ nguyên độc lập; các cuộc kháng chiến bảo vệ thành quả cách mạng; công cuộc Đổi mới mở ra con đường phát triển; và hôm nay, cả nước đang hướng tới một giai đoạn phát triển mới với khát vọng xây dựng Việt Nam giàu mạnh, văn minh, hiện đại.
Với Tuyên Quang, đó cũng là hành trình từ “Thủ đô Khu giải phóng”, “Thủ đô kháng chiến” đến một tỉnh có không gian phát triển mới, có những tiềm năng lớn về kinh tế, văn hóa, du lịch, nông lâm nghiệp và kinh tế cửa khẩu. Truyền thống cách mạng chính là điểm tựa để tỉnh tiếp tục khơi dậy ý chí tự lực, tự cường, tinh thần đoàn kết và khát vọng vươn lên.
Tháng Tám lại về. Trên những con đường về Tân Trào, lịch sử vẫn hiện hữu trong từng địa danh, từng câu chuyện, từng ký ức được trao truyền qua các thế hệ. Và cũng từ nơi ấy, một thông điệp của thời đại mới đang được viết tiếp: giữ gìn lịch sử không phải để sống với quá khứ, mà để có thêm niềm tin và sức mạnh bước tới tương lai.
Từ những quyết định làm nên mùa Thu độc lập đến những quyết tâm xây dựng quê hương hôm nay, Tuyên Quang đang tiếp tục viết câu chuyện của mình trong dòng chảy lịch sử dân tộc. Ký ức tháng Tám vì thế không khép lại ở những trang sử đã qua. Ký ức ấy đang trở thành động lực để mỗi người cùng góp sức xây dựng Tuyên Quang ngày càng phát triển, cùng cả nước vững bước trên con đường hiện thực hóa khát vọng Việt Nam hùng cường./.
