Tranh vẽ Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì Đại hội Quốc dân tại đình Tân Trào. Ảnh tư liệu.

Quốc dân Đại hội Tân Trào - biểu tượng của sức mạnh đại đoàn kết và quyền làm chủ của Nhân dân

Ngày 16 và 17 tháng 8 năm 1945, tại đình Tân Trào, Quốc dân Đại hội đã diễn ra trong thời khắc đặc biệt của lịch sử dân tộc, khi thời cơ Tổng khởi nghĩa giành chính quyền đã đến. Hơn 60 đại biểu đại diện cho các đảng phái chính trị, các đoàn thể cứu quốc, các dân tộc, tôn giáo, ba miền đất nước và kiều bào đã hội tụ về Tân Trào, thể hiện ý chí thống nhất, quyết tâm giành độc lập và khát vọng tự do của toàn dân tộc.

Quốc dân Đại hội Tân Trào không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 mà còn là một dấu mốc đặc biệt trong quá trình hình thành Nhà nước Việt Nam mới. Đại hội đã tán thành chủ trương Tổng khởi nghĩa; thông qua 10 chính sách lớn của Việt Minh; thành lập Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch; đồng thời quyết định Quốc kỳ là cờ đỏ sao vàng và chọn bài “Tiến quân ca” làm Quốc ca.

Đặc biệt, Quốc dân Đại hội Tân Trào đã thể hiện sâu sắc tinh thần tập hợp, đoàn kết và phát huy sức mạnh của Nhân dân trong việc quyết định những vấn đề hệ trọng của đất nước. Mười chính sách lớn được Đại hội thông qua hướng tới những vấn đề thiết thực của đời sống xã hội, từ thực hiện các quyền dân chủ, bình đẳng giữa các dân tộc, bình đẳng nam nữ, chăm lo đời sống Nhân dân đến công tác giáo dục, chống nạn mù chữ, xây dựng nền kinh tế quốc dân và thực hiện các chính sách đối với người lao động.

Những quyết định đó cho thấy một tư tưởng xuyên suốt của cách mạng Việt Nam ngay từ những ngày đầu giành chính quyền: độc lập dân tộc phải gắn với quyền và lợi ích của Nhân dân; sức mạnh của Nhà nước và cách mạng bắt nguồn từ sức mạnh của Nhân dân.

Từ Quốc dân Đại hội Tân Trào đến sự hình thành và phát triển của cơ quan đại diện cho Nhân dân

Kỳ họp thứ tư HĐND tỉnh Tuyên Quang khóa XX quyết định nhiều nội dung quan trọng của địa phương.

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc, đồng thời đặt nền móng cho quá trình xây dựng Nhà nước Việt Nam mới. Quốc dân Đại hội Tân Trào là một dấu mốc đặc biệt trong quá trình đó, thể hiện tư tưởng tập hợp, phát huy sức mạnh và quyền làm chủ của Nhân dân trong quyết định những vấn đề hệ trọng của đất nước.

Trải qua quá trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Việt Nam, tư tưởng phát huy quyền làm chủ của Nhân dân ngày càng được thể chế hóa đầy đủ hơn trong Hiến pháp và pháp luật. Trong hệ thống chính quyền địa phương, Hội đồng nhân dân được xác định là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân địa phương, quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương và giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật, giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước ở địa phương.

Từ đó có thể thấy giữa Quốc dân Đại hội Tân Trào và HĐND hôm nay có một mạch nguồn xuyên suốt: tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, bảo đảm tiếng nói của Nhân dân được lắng nghe; đại diện cho ý chí, nguyện vọng, quyền lợi chính đáng của Nhân dân; đồng thời quyết định và giám sát những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống Nhân dân.

Đồng chí Nguyễn Văn Sơn, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh và đoàn công tác khảo sát tiến độ dự án bố trí, sắp xếp ổn định khu dân cư thôn Ngõa, xã Yên Phú.

Nếu Quốc dân Đại hội Tân Trào đã thể hiện ý chí thống nhất của toàn dân tộc trong thời khắc quyết định vận mệnh đất nước thì HĐND hôm nay phải thể hiện ngày càng rõ hơn ý chí, nguyện vọng của Nhân dân trong từng nghị quyết, từng quyết định và từng hoạt động giám sát. Đó không chỉ là yêu cầu về mặt pháp lý mà còn là trách nhiệm chính trị của cơ quan dân cử và của mỗi đại biểu HĐND trước cử tri và Nhân dân.

Phát huy giá trị Tân Trào trong hoạt động của Hội đồng nhân dân

Trong giai đoạn phát triển mới, đất nước đang đứng trước những yêu cầu ngày càng cao về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát huy dân chủ, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, kiểm soát quyền lực và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị địa phương.

Đối với HĐND, những yêu cầu đó đặt ra nhiệm vụ phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng quyết định và giám sát, để mỗi nghị quyết được ban hành thực sự xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn, phù hợp với quy định của pháp luật và hướng tới lợi ích chính đáng của Nhân dân; mỗi hoạt động giám sát thực sự đi vào những vấn đề Nhân dân quan tâm; mỗi đại biểu HĐND thực sự là người đại diện cho tiếng nói của cử tri và Nhân dân.

Trước hết, HĐND phải thực sự gần dân, sát dân, lắng nghe dân

Giá trị lớn nhất mà Quốc dân Đại hội Tân Trào để lại chính là sức mạnh được tạo nên từ sự đồng thuận và tham gia của Nhân dân. Vì vậy, trong hoạt động của HĐND hôm nay, việc lắng nghe Nhân dân phải được xem là yêu cầu thường xuyên và thực chất.

Đại biểu HĐND không chỉ tiếp nhận ý kiến cử tri tại các cuộc tiếp xúc theo quy định mà cần chủ động đến với cơ sở, tìm hiểu thực tiễn, nhất là tại những địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; lắng nghe những vấn đề người dân đang quan tâm, những khó khăn, vướng mắc trong thực hiện chính sách, pháp luật để kịp thời phản ánh, kiến nghị và tham gia quyết định những vấn đề thuộc thẩm quyền.

Việc tổ chức lại không gian phát triển, phân định lại nhiệm vụ, quyền hạn giữa các cấp chính quyền đặt ra yêu cầu HĐND phải tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, tăng cường kết nối với cơ sở, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân được phản ánh đầy đủ trong quá trình hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách.

Thứ hai, đồng hành, kiến tạo phát triển vì lợi ích của Nhân dân trong quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương

Trong thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, HĐND cần tiếp tục đổi mới tư duy và phương thức hoạt động, phát huy vai trò đồng hành, kiến tạo phát triển vì lợi ích của Nhân dân trong quá trình quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương. Quyết định không chỉ dừng lại ở việc xem xét, lựa chọn phương án được trình, mà cần được đặt trên cơ sở nắm chắc thực tiễn, nhận diện đúng vấn đề, đánh giá đầy đủ tác động và cân đối giữa mục tiêu phát triển với khả năng nguồn lực thực hiện.

Để làm được điều đó, HĐND cần chủ động nắm bắt thực tiễn, lắng nghe ý kiến từ cơ sở, kịp thời nhận diện những vấn đề, điểm nghẽn cần tháo gỡ. Sự đồng hành, kiến tạo ở đây nhằm phát huy đầy đủ hơn vai trò của HĐND trong việc phản ánh thực tiễn, tham gia hoạch định chính sách và quyết định những vấn đề thuộc thẩm quyền; qua đó tạo sự thống nhất về mục tiêu, đồng thuận trong tổ chức thực hiện và nâng cao hiệu quả của các quyết sách.

Đặc biệt, đối với một địa phương có địa bàn rộng, điều kiện kinh tế - xã hội giữa các khu vực còn khác nhau, HĐND cần bảo đảm các quyết định sát thực tiễn từng địa bàn, từng nhóm đối tượng, nhất là những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống Nhân dân. Qua đó, chuyển từ “quyết định trên cơ sở hồ sơ” sang “quyết định trên cơ sở thực tiễn”, bảo đảm mỗi quyết định không chỉ đúng thẩm quyền, đúng pháp luật mà đúng, trúng yêu cầu phát triển, có tính khả thi và mang lại lợi ích thiết thực cho Nhân dân.

Đoàn giám sát chuyên đề của Thường trực HĐND tỉnh về quản lý, sử dụng đất và giao đất, cho thuê đất đối với các tổ chức kinh tế khảo sát, kiểm tra thực địa.

Thứ ba, đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát

Tinh thần trách nhiệm trước Nhân dân đòi hỏi hoạt động giám sát của HĐND phải tiếp tục đổi mới theo hướng giám sát có trọng tâm, trọng điểm, lựa chọn đúng vấn đề, đi sâu vào những bất cập và theo dõi đến cùng việc thực hiện các kiến nghị sau giám sát. Chuyển mạnh từ tư duy “giám sát quy trình” sang “giám sát kết quả”, từ việc xem xét cơ chế, chính sách có được triển khai đúng trình tự, thủ tục hay không sang đánh giá đã tạo ra những chuyển biến gì trong thực tiễn, người dân được hưởng lợi như thế nào, mục tiêu đề ra đã đạt đến đâu và những khó khăn, vướng mắc nào cần kịp thời tháo gỡ.

Giám sát vì thế không chỉ là phát hiện sai phạm hay chỉ ra hạn chế, mà còn phải nhận diện sớm những điểm nghẽn, cảnh báo những nguy cơ không đạt mục tiêu, kiến nghị điều chỉnh chính sách và thúc đẩy các cơ quan thực hiện đến cùng những cam kết đã được HĐND quyết định. Đây chính là sự chuyển biến từ giám sát mang tính hậu kiểm sang giám sát chủ động, từ “giám sát để phát hiện” sang “giám sát để thúc đẩy kết quả”, qua đó nâng cao hiệu lực của nghị quyết, hiệu quả quản trị địa phương và cuối cùng là bảo đảm tốt hơn lợi ích của Nhân dân.

Tiếp nối tinh thần Tân Trào, xây dựng HĐND thực sự của Nhân dân, vì Nhân dân

Phát huy giá trị của Quốc dân Đại hội Tân Trào trong hoạt động của HĐND không phải chỉ là nhắc lại một sự kiện lịch sử, mà quan trọng hơn là chuyển hóa những giá trị lịch sử thành trách nhiệm và hành động cụ thể trong thực tiễn hôm nay. Đó là xây dựng một HĐND gần dân hơn, sâu sát cơ sở hơn; một HĐND quyết định những vấn đề thiết thực, phù hợp với thực tiễn và lợi ích chính đáng của Nhân dân; một HĐND giám sát thực chất, hiệu quả, theo đến cùng những vấn đề mà cử tri và Nhân dân quan tâm; đồng thời xây dựng đội ngũ đại biểu HĐND có bản lĩnh, trách nhiệm, tâm huyết, thực sự là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân.

Đối với HĐND tỉnh Tuyên Quang, phát huy giá trị lịch sử của Quốc dân Đại hội Tân Trào chính là tiếp tục vun đắp truyền thống của vùng đất cách mạng; biến niềm tự hào về Tân Trào thành động lực đổi mới hoạt động dân cử để mỗi nghị quyết thực sự đáp ứng yêu cầu phát triển, mỗi quyết định thực sự hướng tới lợi ích của Nhân dân, mỗi hoạt động giám sát thực sự tạo chuyển biến trong cuộc sống.

Đó cũng là cách thiết thực để tiếp nối mạch nguồn Tân Trào, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, xây dựng chính quyền địa phương ngày càng gần dân, trọng dân, hiểu dân, có trách nhiệm với dân và vì Nhân dân phục vụ; góp phần xây dựng quê hương Tuyên Quang ngày càng phát triển, giàu đẹp, văn minh trong kỷ nguyên mới.