Tiết kiệm, chống lãng phí là giá trị đạo đức và yêu cầu của nền quản trị hiện đại
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi tiết kiệm là một trong những phẩm chất cốt lõi của người cán bộ cách mạng. Người khẳng định, tiết kiệm không phải là bủn xỉn hay hà tiện mà là sử dụng hợp lý, hiệu quả mọi nguồn lực, từ tiền của, thời gian, sức lao động đến tài sản của Nhà nước và Nhân dân. Theo Người, "tiết kiệm để xây dựng đất nước, nâng cao đời sống Nhân dân", còn lãng phí là làm thất thoát nguồn lực quốc gia, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của đất nước và quyền lợi của Nhân dân. Những tư tưởng đó đến nay vẫn còn nguyên giá trị, trở thành nền tảng quan trọng trong xây dựng nền hành chính phục vụ, liêm chính và hiện đại.
Trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu thực hành tiết kiệm, chống lãng phí tiếp tục được Đảng ta xác định là một trong những giải pháp quan trọng để huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phục vụ phát triển đất nước. Bài viết "Chống lãng phí" của Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: lãng phí đang làm suy giảm nguồn lực phát triển, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và niềm tin của Nhân dân; vì vậy cần xây dựng văn hóa tiết kiệm trong toàn xã hội, đồng thời nâng cao trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức và mỗi cán bộ, đảng viên trong quản lý, sử dụng nguồn lực công.
Nhằm tăng cường hiệu lực thực thi pháp luật, nâng cao ý thức trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và cá nhân trong quản lý, sử dụng ngân sách, tài sản công và các nguồn lực của Nhà nước, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 265/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Đây là lần đầu tiên hệ thống các hành vi vi phạm và chế tài xử phạt trong lĩnh vực này được quy định tương đối đầy đủ, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để chuyển mạnh từ tuyên truyền, vận động sang đề cao trách nhiệm pháp lý và kỷ luật hành chính trong thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.
Có thể thấy, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí ngày nay không chỉ là chuẩn mực đạo đức công vụ mà còn là yêu cầu của quản trị quốc gia hiện đại, trong đó mọi quyết định quản lý đều phải hướng tới hiệu quả, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Phát huy vai trò của HĐND tỉnh - cơ quan quyền lực Nhà nước tại địa phương trong thực hành tiết kiệm, chống lãng phí
Đối vởi cơ quan dân cử tại địa phương, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí không chỉ là yêu cầu trong quản lý tài chính, tài sản công mà còn phải được quán triệt, cụ thể hóa trong toàn bộ hoạt động của HĐND tỉnh, Thường trực HĐND tỉnh, các Ban của HĐND tỉnh, Tổ đại biểu HĐND tỉnh, từng đại biểu HĐND tỉnh, Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh - cơ quan tham mưu, giúp việc HĐND tỉnh. Từ hoạt động xem xét, ban hành cơ chế chính sách, thực hiện giám sát, tiếp công dân, tiếp xúc cử tri đến công tác tham mưu, phục vụ đều phải hướng tới mục tiêu sử dụng hiệu quả các nguồn lực của Nhà nước, nâng cao chất lượng hoạt động của cơ quan dân cử, đáp ứng yêu cầu phát triển của địa phương.
Cụ thể hóa quan điểm, chủ trương trên, trong 6 tháng đầu năm 2026, HĐND tỉnh Tuyên Quang đã tổ chức 05 kỳ họp để xem xét, quyết định kịp thời nhiều nội dung quan trọng về phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, tổ chức bộ máy và các cơ chế, chính sách của địa phương. Các Ban của HĐND tỉnh đã thực hiện thẩm tra chặt chẽ các báo cáo, dự thảo nghị quyết trình HĐND tỉnh xem xét, quyết định; chú trọng đánh giá tính cần thiết, tính hợp pháp, tính khả thi, nguồn lực thực hiện và hiệu quả của từng chính sách. Qua đó góp phần nâng cao chất lượng các nghị quyết được ban hành, hạn chế việc ban hành chính sách thiếu căn cứ thực tiễn, phải điều chỉnh nhiều lần hoặc khó triển khai, phòng ngừa lãng phí ngay từ khâu xây dựng chính sách.
Cùng với đó, Thường trực HĐND tỉnh và các Ban HĐND tỉnh tiếp tục đổi mới hoạt động giám sát, khảo sát, lựa chọn đúng và trúng các lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ thất thoát, lãng phí như quản lý, sử dụng đất đai; đầu tư công; quản lý, sử dụng và xử lý tài sản công sau sắp xếp đơn vị hành chính; giải quyết kiến nghị của cử tri; hoạt động của các dự án đầu tư, nhà máy thủy điện và việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Thông qua giám sát, nhiều hạn chế, bất cập đã được phát hiện, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền kịp thời chấn chỉnh, khắc phục, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng các nguồn lực công.
Đặc biệt, Thường trực HĐND tỉnh đang chuẩn bị tổ chức phiên giải trình về công tác quản lý, sử dụng và xử lý trụ sở làm việc của các cơ quan, đơn vị sau sắp xếp, sáp nhập. Đây là nội dung có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh cả nước thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy, góp phần bảo đảm tài sản công được quản lý, khai thác và sử dụng đúng mục đích, tránh tình trạng để tài sản dôi dư kéo dài hoặc sử dụng kém hiệu quả.
Với vai trò tham mưu, giúp việc cơ quan dân cử của tỉnh, Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh tiếp tục chủ động đổi mới phương thức làm việc theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại. Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, tăng cường sử dụng văn bản điện tử, số hóa hồ sơ, triển khai mô hình "Văn phòng không giấy", tiết kiệm chi phí in ấn, văn phòng phẩm, chuyển phát và rút ngắn thời gian xử lý công việc, tiết kiệm điện, nước, xăng xe, quản lý chặt chẽ kinh phí được giao …đã góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan, đồng thời cụ thể hóa yêu cầu thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong hoạt động công vụ.
Có thể khẳng định, việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ hoạt động quyết định chính sách, giám sát đến công tác tham mưu, phục vụ đã góp phần đưa yêu cầu thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trở thành nguyên tắc xuyên suốt trong hoạt động của HĐND tỉnh, Thường trực HĐND tỉnh, các Ban HĐND tỉnh, Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử, đáp ứng yêu cầu đổi mới quản trị địa phương.
Mỗi cán bộ, công chức là một chủ thể thực hành tiết kiệm, chống lãng phí
Nghị định số 265/2026/NĐ-CP đặt ra yêu cầu rất rõ: mọi hành vi thiếu trách nhiệm, hình thức hoặc cố ý vi phạm trong thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đều có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật. Vì vậy để thực hiện nghiêm túc quy định của pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí; góp phần phát huy vai trò cơ quan dân cử tại địa phương trong thực hành tiết kiệm chống lãng phí, mỗi cán bộ, công chức, người lao động thuộc các cơ quan của HĐND tỉnh, Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh cần biến nhận thức thành hành động cụ thể, tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, nêu gương trong thực hiện nhiệm vụ; coi thực hành tiết kiệm, chống lãng phí là tiêu chí đánh giá chất lượng công vụ và đạo đức nghề nghiệp. Thực hành tiết kiệm từ những việc làm cụ thể hằng ngày như sử dụng hiệu quả thời gian làm việc, phối hợp thực hiện nhiều hoạt động phù hợp trong cùng một lần đi cơ sở; tiết kiệm trong sử dụng văn phòng phẩm, điện, nước, xăng xe, kinh phí…của cơ quan; thực hiện đúng chế độ báo cáo; nâng cao chất lượng tham mưu, hạn chế tối đa việc sửa đổi, bổ sung văn bản nhiều lần; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chủ động đổi mới phương pháp làm việc. Đó cũng chính là giải pháp thiết thực để xây dựng cơ quan dân cử của tỉnh ngày càng chuyên nghiệp, hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh và kỳ vọng của cử tri, Nhân dân./.
