Phát huy người có uy tín để xây dựng đồng thuận từ cơ sở. Ảnh minh họa.

Lựa chọn người có uy tín phải thực chất, dân chủ, công khai

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là quy định cụ thể tiêu chí, đối tượng và quy trình lựa chọn, công nhận người có uy tín. Theo đó, người có uy tín phải là người gương mẫu chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; có nhiều đóng góp cho các phong trào thi đua yêu nước, phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, bảo đảm an ninh, trật tự, giữ gìn bản sắc văn hóa và xây dựng khối đại đoàn kết các dân tộc.

Đặc biệt, người được lựa chọn phải am hiểu văn hóa truyền thống, phong tục, tập quán tốt đẹp của địa phương; có mối liên hệ chặt chẽ với dòng họ, dân tộc và cộng đồng; có khả năng tuyên truyền, vận động nhân dân và được cộng đồng tín nhiệm, tin tưởng, nghe và làm theo.

Đối tượng lựa chọn khá rộng, gồm già làng, trưởng dòng họ, chức sắc, chức việc, nhà tu hành trong các tổ chức tôn giáo được Nhà nước công nhận; cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang đã nghỉ hưu có nhiều đóng góp cho cộng đồng; bí thư chi bộ, trưởng thôn, trưởng Ban công tác Mặt trận, tổ trưởng tổ bảo vệ an ninh, trật tự, thôn đội trưởng; cùng những nhân sĩ, trí thức, doanh nhân, nghệ nhân, nhà giáo, thầy thuốc, lương y, nông dân sản xuất giỏi, phụ nữ, thanh niên tiêu biểu...

Theo Nghị định, mỗi thôn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số được lựa chọn, công nhận 01 người có uy tín, trừ trường hợp thôn mới được thành lập do sắp xếp, sáp nhập. Việc lựa chọn phải bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch, công bằng, khách quan và phát huy quyền làm chủ của cộng đồng dân cư.

Đây là điểm có ý nghĩa quan trọng, bởi người có uy tín không chỉ được xác định trên cơ sở chức danh hay vị trí trong cộng đồng mà trước hết phải là người thực sự có uy tín, có khả năng quy tụ và vận động nhân dân.

Tăng cường vai trò của cấp xã trong lựa chọn, quản lý người có uy tín

Một điểm đáng chú ý của Nghị định 307/2026/NĐ-CP là Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền công nhận, đưa ra khỏi danh sách, thay thế, bổ sung người có uy tín. Hằng năm, Chủ tịch UBND cấp xã có trách nhiệm chỉ đạo rà soát, đánh giá người có uy tín theo các tiêu chí quy định.

Quy trình lựa chọn bắt đầu từ cộng đồng dân cư. Trưởng thôn tổ chức họp thôn với sự tham gia của ít nhất hai phần ba số hộ gia đình; thực hiện giới thiệu, đề cử và lựa chọn người có uy tín. Người được lựa chọn phải nhận được sự thống nhất của trên 50% tổng số hộ gia đình trong thôn. Trên cơ sở đề nghị của thôn, trong thời hạn 05 ngày làm việc, Chủ tịch UBND cấp xã xem xét, quyết định công nhận và công khai danh sách tại thôn.

Quy định này thể hiện rõ tinh thần lấy cộng đồng dân cư làm nền tảng, chính quyền cấp xã trực tiếp quản lý và tổ chức thực hiện chính sách. Qua đó, việc lựa chọn người có uy tín được thực hiện sát thực tế hơn, kịp thời hơn và gắn trách nhiệm của chính quyền cơ sở với việc phát huy vai trò của những cá nhân tiêu biểu trong cộng đồng.

Đồng thời, Nghị định cũng quy định rõ các trường hợp đưa người có uy tín ra khỏi danh sách như đã chuyển nơi sinh sống, tự nguyện xin rút, không còn đủ năng lực hành vi dân sự, giảm sút uy tín hoặc không còn đáp ứng các tiêu chí theo quy định. Điều này góp phần bảo đảm danh sách người có uy tín luôn thực chất, phản ánh đúng sự tín nhiệm của cộng đồng.

Không chỉ hỗ trợ vật chất, mà quan trọng hơn là nâng cao năng lực và phát huy vai trò

Nghị định 307/2026/NĐ-CP tiếp tục dành nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực đối với người có uy tín. Hằng năm, người có uy tín được tập huấn, bồi dưỡng, cung cấp thông tin về chủ trương, chính sách, pháp luật; quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội; công tác dân tộc, chính sách dân tộc; đồng thời được trang bị kiến thức, kỹ năng khai thác, sử dụng, xử lý thông tin trên Internet, mạng xã hội, kỹ năng hòa giải, tuyên truyền và vận động quần chúng.

Người có uy tín được cấp miễn phí các ấn phẩm báo chí theo quy định; tùy điều kiện thực tế, địa phương có thể tổ chức các đoàn tham quan, học tập, trao đổi kinh nghiệm về phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, giữ gìn bản sắc văn hóa và đoàn kết dân tộc.

Bên cạnh đó là các chính sách thăm hỏi, tặng quà, hỗ trợ khi ốm đau, gặp khó khăn đột xuất, thiên tai, hỏa hoạn; chính sách biểu dương, khen thưởng đối với những người có thành tích xuất sắc.

Đáng chú ý, Nghị định quy định định kỳ 5 năm tổ chức hội nghị biểu dương, tôn vinh, khen thưởng người có uy tín tiêu biểu ở cấp trung ương và cấp tỉnh. Đây không chỉ là sự động viên về vật chất, tinh thần mà còn thể hiện sự ghi nhận của Đảng, Nhà nước và xã hội đối với những đóng góp thầm lặng nhưng rất quan trọng của người có uy tín trong cộng đồng.

Phát huy người có uy tín để xây dựng đồng thuận từ cơ sở

Trong thực tiễn, người có uy tín là cầu nối quan trọng giữa cấp ủy, chính quyền với nhân dân; là lực lượng có khả năng tuyên truyền, vận động đồng bào thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tham gia phát triển kinh tế, giảm nghèo, giữ gìn an ninh, trật tự, bảo tồn bản sắc văn hóa và củng cố khối đại đoàn kết dân tộc.

Vì vậy, việc thực hiện Nghị định 307/2026/NĐ-CP không nên chỉ dừng ở việc lựa chọn, lập danh sách hay bảo đảm chế độ, chính sách. Quan trọng hơn là phải tạo điều kiện để người có uy tín thực sự phát huy vai trò trong đời sống cộng đồng; thường xuyên cung cấp thông tin, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, tranh thủ ý kiến và huy động sự tham gia của họ trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân.

UBND cấp tỉnh được giao trách nhiệm trực tiếp, toàn diện trong chỉ đạo lập danh sách, phân cấp quản lý, phân công thực hiện chính sách và công tác vận động, phát huy vai trò của người có uy tín. Cơ quan chuyên môn về công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo là cơ quan thường trực tham mưu, theo dõi, kiểm tra và tổ chức thực hiện chính sách. Đặc biệt, UBND cấp tỉnh phải chỉ đạo UBND cấp xã rà soát, lựa chọn, công nhận người có uy tín trên địa bàn, hoàn thành chậm nhất 30 ngày kể từ ngày Nghị định có hiệu lực.

Nghị định có hiệu lực từ ngày 20/9/2026. Danh sách người có uy tín đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt trước thời điểm Nghị định có hiệu lực tiếp tục được thực hiện cho đến khi Chủ tịch UBND cấp xã rà soát, công nhận người có uy tín theo quy định mới.

Với những quy định cụ thể, sát cơ sở và đề cao vai trò của cộng đồng, Nghị định 307/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo chuyển biến trong công tác vận động đồng bào dân tộc thiểu số; củng cố niềm tin, tăng cường đồng thuận xã hội và phát huy sức mạnh của những người tiêu biểu trong cộng đồng. Qua đó, góp phần thực hiện hiệu quả các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ gìn bản sắc văn hóa và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong tình hình mới./.

Mời bạn đọc xem chi tiết nội dung Nghị quyết số 307/2026NĐ-CP tại đây