Nghị định quy định rõ người đứng đầu, cấp phó và cán bộ, công chức, viên chức có hành vi gây lãng phí hoặc vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng, chống lãng phí đều bị xem xét xử lý kỷ luật; người trực tiếp gây thiệt hại phải bồi thường. Trường hợp người đứng đầu, cấp phó thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý để xảy ra lãng phí có thể bị khiển trách, cảnh cáo hoặc cách chức; mức kỷ luật được áp dụng tương ứng với tính chất, mức độ và hậu quả của vụ việc.

Ảnh minh họa.

Đối với cán bộ, công chức, viên chức trực tiếp có hành vi gây lãng phí, Nghị định quy định các mức kỷ luật từ khiển trách, cảnh cáo, cách chức đến buộc thôi việc. Đáng chú ý, hành vi gây thiệt hại từ 02 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng trong trường hợp vi phạm lần đầu có thể bị khiển trách; các trường hợp tái phạm, gây thiệt hại lớn hơn hoặc có tình tiết tăng nặng sẽ bị xem xét hình thức kỷ luật cao hơn. Trường hợp gây thiệt hại trên 75 triệu đồng, không có thái độ tiếp thu, sửa chữa, không chủ động khắc phục hậu quả và thuộc trường hợp tăng nặng có thể bị buộc thôi việc. Nghị định cũng chú trọng xử lý các hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng, chống lãng phí. Cán bộ, công chức cản trở hoặc thiếu trách nhiệm trong thanh tra, kiểm tra, kiểm toán về tiết kiệm, chống lãng phí; cản trở hoặc thiếu trách nhiệm trong xác minh, xử lý, giải quyết khiếu nại, tố cáo về tiết kiệm, chống lãng phí có thể bị kỷ luật. Trường hợp tái phạm hoặc vi phạm trong bảo vệ người đấu tranh chống lãng phí và người thân của người đấu tranh chống lãng phí thì bị xem xét kỷ luật cảnh cáo.

Một điểm mới có ý nghĩa thực tiễn là Nghị định quy định rõ nguyên tắc xác định thiệt hại và bồi thường thiệt hại. Thiệt hại do hành vi gây lãng phí phải là thiệt hại thực tế, có thể lượng hóa bằng tiền, có mối quan hệ nhân quả trực tiếp với hành vi gây lãng phí và được xác định trên cơ sở chứng từ, hóa đơn, tài liệu, số liệu kế toán, bằng chứng hợp pháp, hợp lệ. Việc xem xét trách nhiệm bồi thường phải căn cứ vào lỗi, tính chất, mức độ hành vi, thiệt hại thực tế, khả năng khắc phục hậu quả và khả năng thực hiện nghĩa vụ bồi thường, bảo đảm khách quan, công bằng, công khai.

Nghị định liệt kê nhiều nhóm thiệt hại làm căn cứ xác định trách nhiệm bồi thường như: Làm tăng chi ngân sách nhà nước; gây thất thoát ngân sách, nguồn vốn của quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách; phát sinh kinh phí phá dỡ công trình xây dựng; kéo dài thời gian, tiến độ thực hiện dự án; thất thoát, hư hỏng tài sản công; phát sinh chi phí bảo quản, bảo vệ, vận hành, sửa chữa tài sản công không được sử dụng; thất thoát tài nguyên, năng lượng; phát sinh nghĩa vụ tài chính khác của Nhà nước; thất thoát, mất vốn nhà nước tại doanh nghiệp; tài sản công không được đưa vào sử dụng; làm giảm thu ngân sách nhà nước,…

Việc xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại được thực hiện đồng thời với xử lý kỷ luật. Quyết định kỷ luật phải xác định rõ mức thiệt hại, trách nhiệm, số tiền, thời hạn và phương thức bồi thường. Người có trách nhiệm bồi thường được quyền giải trình trước khi quyết định. Nghị định cũng quy định việc tạm hoãn, trả nhiều lần, quản lý tiền bồi thường và xử lý đối với trường hợp cố tình chây ì, trốn tránh nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.

Với các quy định cụ thể, chặt chẽ, Nghị định số 267/2026/NĐ-CP thể hiện rõ quan điểm xử lý nghiêm hành vi gây lãng phí, đồng thời đề cao trách nhiệm quản lý, trách nhiệm công vụ và trách nhiệm bồi hoàn thiệt hại. Đây là căn cứ quan trọng để các cơ quan, tổ chức, đơn vị tăng cường quản lý tài sản, ngân sách, nguồn lực công; phòng ngừa lãng phí từ sớm, từ xa; góp phần nâng cao hiệu quả thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong giai đoạn mới.

Mời bạn đọc xem nội dung chi tiết Nghị định số 267/2026/NĐ-CP tại đây