Qua thảo luận, các đại biểu cơ bản nhất trí với các dự án luật, một số ý kiến quan tâm đến việc kiểm soát minh bạch giá thuốc (Luật dược); quản lý thiết bị y tế (Luật Khám bệnh, chữa bệnh); chính sách chăm sóc người cao tuổi trong cơ sở dưỡng lão và cơ sở y tế (Luật Người cao tuổi); chính sách BHYT đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố (luật BHYT); tính thực thi các quy định hạn chế thuốc lá (Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá)...
Đồng chí Lý Thị Lan, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh phát biểu thảo luận.
Tham gia thảo luận vào Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế, đại biểu Lý Thị Lan cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của sáu luật thuộc lĩnh vực y tế và an sinh xã hội, Chính phủ, Bộ Y tế và cơ quan chủ trì thẩm tra đã nghiêm túc tiếp thu, chỉnh lý hồ sơ dự án Luật, nhất là những nội dung liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền và tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn. Từ thực tiễn tại tỉnh Tuyên Quang, đại biểu góp ý hoàn thiện một số nội dung:
Về cơ chế tổ chức, quản lý và sử dụng Quỹ Bảo trợ trẻ em, từ thực tiễn tại Tuyên Quang cho thấy, sau khi chuyển giao chức năng quản lý nhà nước về trẻ em sang ngành Y tế, việc tổ chức, quản lý và sử dụng Quỹ Bảo trợ trẻ em đã phát sinh vướng mắc, hiện chưa có hướng dẫn mới phù hợp với mô hình tổ chức hiện nay, dẫn đến khó khăn trong việc thực hiện chi Quỹ. Quỹ Bảo trợ trẻ em được hình thành từ nguồn đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá nhân và các nguồn hợp pháp khác để hỗ trợ trẻ em, nhất là trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo, trẻ em ở vùng khó khăn. Việc chậm hoàn thiện cơ chế quản lý, sử dụng Quỹ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính kịp thời của các hoạt động hỗ trợ trẻ em. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung một khoản tại Điều 95 Luật Trẻ em, giao Chính phủ quy định chi tiết về tổ chức, hoạt động, quản lý và sử dụng Quỹ Bảo trợ trẻ em; xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan liên quan, bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy hiện nay.
Về xác định mức độ khuyết tật, theo đại biểu, khi bãi bỏ các Điều 16, 17, 18, 19 và 20 của Luật hiện hành để chuyển các quy định về tổ chức Hội đồng, phương pháp, trình tự và thủ tục sang văn bản dưới luật, cần đặc biệt quan tâm đến việc bảo đảm quyền lợi của người khuyết tật trong giai đoạn chuyển tiếp. Từ thực tiễn địa phương miền núi như Tuyên Quang, nhiều người khuyết tật, nhất là người khuyết tật nặng, đặc biệt nặng ở vùng sâu, vùng xa, gặp khó khăn trong việc đi lại, tiếp cận dịch vụ giám định y khoa và thực hiện các thủ tục hành chính. Đại biểu đề nghị bổ sung Điều 8 quy định chuyển tiếp theo hướng: Giấy xác nhận khuyết tật đã được cấp trước ngày Luật có hiệu lực tiếp tục có giá trị theo quy định; việc thay đổi tổ chức, thẩm quyền hoặc thủ tục xác định mức độ khuyết tật không phải là căn cứ để yêu cầu người khuyết tật thực hiện lại thủ tục, trừ trường hợp phải xác định lại hoặc thu hồi theo quy định của pháp luật.
Về bảo đảm tính thống nhất giữa Luật Người cao tuổi và Luật Khám bệnh, chữa bệnh, đại biểu đề nghị sửa đổi điểm a khoản 1 Điều 12 Luật Người cao tuổi theo hướng: “Người cao tuổi được ưu tiên khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh.”
Đồng chí Vương Thị Hương, Phó Chủ tịch UBND xã Pà Vầy Sủ phát biểu thảo luận.
Tham gia ý kiến về dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, đại biểu Quốc hội Vương Thị Hương, thống nhất cao về sự cần thiết ban hành Luật. Đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định để bảo vệ người hiến, bảo đảm công bằng cho người bệnh chờ ghép, phòng ngừa thương mại hóa và đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh của y học tái tạo.
Về phạm vi điều chỉnh, đại biểu Vương Thị Hương đánh giá việc bổ sung “tế bào và các sản phẩm từ mô, tế bào” là cần thiết, phù hợp với sự phát triển của ghép tế bào gốc, tế bào miễn dịch trị liệu và y học tái tạo. Tuy nhiên, dự thảo mới bổ sung tế bào ở một số quy định về khái niệm, sản xuất, lưu hành và quản lý chất lượng; trong khi nhiều quy định nền tảng về đăng ký hiến, điều kiện người hiến, lấy, điều phối, vận chuyển, kinh phí và bảo vệ người hiến vẫn chủ yếu dùng khái niệm “mô”. Đại biểu cho rằng sự thiếu thống nhất này có thể tạo khoảng trống pháp lý: tế bào có thể được sản xuất, bảo quản, cung ứng nhưng chưa rõ nguồn tế bào được hiến như thế nào, ai được lấy, cơ sở nào được thực hiện, người hiến được bảo vệ ra sao và ranh giới nào ngăn ngừa mua bán trá hình. Đại biểu đề nghị rà soát toàn bộ dự thảo theo chuỗi từ hiến, lấy, tiếp nhận, xử lý, bảo quản, vận chuyển, sử dụng đến theo dõi, truy xuất và chi trả; đồng thời xây dựng chế định riêng đối với: Tế bào lấy trực tiếp từ người hiến; Tế bào, sản phẩm từ tế bào đã được phân lập, nuôi cấy, tăng sinh, biệt hóa hoặc sản xuất; Tinh trùng, noãn, phôi.
Về quyền lợi của người hiến, đại biểu đặc biệt lưu ý quy định tại Điều 18 và Điều 27 buộc phạm nhân hiến mô hoặc bộ phận cơ thể phải tự chịu chi phí chăm sóc, phục hồi sức khỏe sau hiến, trong khi người hiến khác được miễn phí. Đại biểu cho rằng không có cơ sở khách quan để tạo ra hai chuẩn quyền lợi đối với cùng một hành vi hiến tặng tự nguyện, hợp pháp và nhân đạo. “Phạm nhân phải chấp hành hình phạt theo bản án, nhưng không vì thế mà mất đi phẩm giá, quyền được bảo hộ sức khỏe và trách nhiệm chăm sóc của Nhà nước,” đại biểu nêu quan điểm. Việc hiến mô, tạng có cùng mức độ can thiệp, nguy cơ biến chứng và nhu cầu chăm sóc sau hiến, không thể khác biệt chỉ vì tình trạng pháp lý của người hiến. Đại biểu đề nghị sửa theo hướng phạm nhân hiến mô, tế bào hoặc bộ phận cơ thể được chăm sóc, phục hồi sức khỏe miễn phí ngay sau khi hiến. Đây là chi phí y tế phát sinh trực tiếp từ can thiệp chuyên môn, không phải khoản trả công hay lợi ích vật chất làm phát sinh nguy cơ thương mại hóa.
Đại biểu dành nhiều quan tâm về tiêu chí ưu tiên: Điều 28 xếp “trường hợp cấp cứu” là tiêu chí ưu tiên đầu tiên khi xác định thứ tự ghép bộ phận cơ thể người. Theo đại biểu, khái niệm này quá rộng, chưa có chỉ số lâm sàng, cận lâm sàng, thang điểm, thời hạn hiệu lực, cơ chế xác nhận độc lập và tái đánh giá. Đại biểu nhấn mạnh cần phân biệt rõ giữa cấp cứu trong điều trị và ghép khẩn cấp. Một người bệnh nhập khoa cấp cứu có thể được hồi sức, lọc máu, phẫu thuật, nội soi can thiệp hoặc áp dụng biện pháp điều trị cầu nối hiệu quả; vì vậy không thể chỉ vì vừa trải qua một đợt cấp cứu mà được tự động ưu tiên cao nhất trong danh sách chờ ghép. Để tránh việc áp dụng tùy nghi và nguy cơ xin – cho trong phân bổ nguồn tạng khan hiếm, đại biểu đề nghị thay cụm từ “trường hợp cấp cứu” bằng “người bệnh thuộc trường hợp ghép khẩn cấp theo tiêu chí chuyên môn đối với từng loại bộ phận cơ thể người”. Luật cần quy định các điều kiện cốt lõi như nguy cơ tử vong hoặc mất chức năng sống không hồi phục trong thời hạn ngắn nếu không được ghép; không còn biện pháp điều trị thay thế hiệu quả; có chỉ định, mức độ hòa hợp và khả năng hưởng lợi sau ghép.
Bên cạnh đó, Bộ Y tế cần được giao quy định cụ thể theo từng loại tạng về chỉ số chuyên môn, thang điểm, thời hạn ưu tiên, chế độ cập nhật, cơ chế xác nhận độc lập, lưu vết dữ liệu và hậu kiểm.
Về quyền lợi của người hiến mô, tế bào, đại biểu cho rằng quy định cho phép “bồi dưỡng, hỗ trợ một số chi phí hoặc quà tặng” là quá rộng. Nếu không xác định rõ loại chi phí, mức chi, nguồn chi, chủ thể chi trả và cơ chế kiểm soát, khoản “bồi dưỡng” hoặc “quà tặng” có thể bị biến tướng thành đối giá cho nguồn hiến. Đại biểu đề nghị thay bằng cơ chế hoàn trả chi phí hợp lý, thực tế, phát sinh trực tiếp từ việc hiến, như đi lại, ăn ở, khám, xét nghiệm, điều trị, theo dõi và phần thu nhập hợp lý bị mất. Khoản chi trả không được căn cứ vào số lượng, chủng loại, chất lượng hoặc giá trị sinh học của mô, tế bào; không được biến thành tiền mua bán nguồn hiến. Theo đại biểu Vương Thị Hương, các quy định về hiến, lấy, ghép mô, tạng cần được thiết kế chặt chẽ từ đầu để vừa khuyến khích nghĩa cử nhân đạo, vừa bảo vệ người hiến, người bệnh và giữ vững sự trong sạch, công bằng của hệ thống điều phối quốc gia.
Buổi chiều cùng ngày, Quốc hội dành toàn bộ thời gian thảo luận tại tổ vào các dự án: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, Luật Lưu trữ, Luật Bình đẳng giới, Luật Hoạt động chữ thập đỏ và Luật Việc làm; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội; Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi).
