Đại biểu Lê Thị Kim Dung, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Tuyên Quang khóa XVI chủ trì thảo luận tại Tổ số 16.

Đổi mới quản trị nguồn lực, tăng tính chủ động cho địa phương

Đối với yêu cầu hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công, vấn đề đặt ra là phải tạo được chuyển biến thực chất trong quản trị tài chính công, quản lý thống nhất nguồn lực ngân sách từ khâu xác định nguồn lực, lập kế hoạch, phân bổ đến tổ chức thực hiện và đánh giá hiệu quả. Việc phân định giữa quản trị nguồn lực ngân sách với các nội dung kỹ thuật, chuyên môn thuộc pháp luật chuyên ngành cũng cần rõ ràng hơn; kế hoạch tài chính 5 năm phải gắn với mức độ sẵn sàng của chương trình, dự án, hạn chế tình trạng có vốn nhưng dự án chưa đủ điều kiện triển khai. Cùng với đó, việc đánh giá đầu tư công cần chú trọng hơn đến kết quả và hiệu quả kinh tế - xã hội mà nguồn vốn tạo ra.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh tham gia ý kiến.

Một trong những nội dung được quan tâm là việc bảo đảm nguồn lực phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, nhất là những địa bàn còn nhiều khó khăn. Các đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát cơ chế phân bổ ngân sách và kế hoạch tài chính trung hạn theo hướng hợp lý, ổn định, tạo điều kiện để địa phương chủ động triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện hiệu quả các chính sách đã được ban hành.

Thảo luận về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước trên cơ sở hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công, các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết hợp nhất hai luật nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước.

Về phân cấp, đề nghị bảo đảm quyền quyết định của HĐND đối với những vấn đề mang tính nguyên tắc, cơ cấu lớn, đồng thời tạo điều kiện để UBND chủ động điều hành trong phạm vi được quyết định và chịu trách nhiệm giải trình.

Đại biểu Quốc hội Lý Thị Lan, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh phát biểu.

Đối với việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia, các đại biểu cơ bản thống nhất với chủ trương hợp nhất nhằm giảm đầu mối, hạn chế phân tán nguồn lực và nâng cao hiệu quả điều phối. Tuy nhiên, quá trình tích hợp phải bảo đảm không làm giảm nhẹ hoặc bỏ đi các mục tiêu, chỉ tiêu đã được Quốc hội quyết định. Bản chất của việc tích hợp là xử lý những nội dung trùng lặp, chồng chéo, bất hợp lý, đồng thời bảo đảm mục tiêu của từng lĩnh vực tiếp tục được thực hiện đầy đủ.

Việc thống nhất đầu mối điều phối cũng không đồng nghĩa với thay thế trách nhiệm chuyên môn của các bộ quản lý ngành. Theo ý kiến tại phiên thảo luận, trong khi cần có cơ chế điều phối chung về nguồn lực, thủ tục để bảo đảm thông suốt, các bộ chuyên ngành vẫn phải chịu trách nhiệm theo dõi, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các nội dung thuộc lĩnh vực phụ trách. Phân cấp mạnh cho địa phương cần đi cùng những nguyên tắc bảo đảm không làm ảnh hưởng đến đối tượng thụ hưởng hoặc mục tiêu chung của Chương trình.

Từ thực tiễn triển khai tại địa phương, đề nghị tiếp tục rà soát, điều chỉnh các mức hỗ trợ đối với thiết chế văn hóa cơ sở và các chính sách hỗ trợ trực tiếp cho người dân theo hướng phù hợp hơn với điều kiện thực tế, đồng thời tăng tính chủ động cho địa phương trong quyết định mức hỗ trợ cụ thể, bảo đảm chính sách có tính khả thi khi triển khai.

Cùng với đó, việc tích hợp các chương trình cần bảo đảm kế thừa đầy đủ những nhiệm vụ, chính sách đang thực hiện; tiếp tục duy trì cơ chế ngân sách trung ương hỗ trợ có chọn lọc đối với một số nhiệm vụ có tính quốc gia, liên vùng hoặc cần ưu tiên. Tiêu chí phân bổ cũng cần được hoàn thiện để phản ánh phù hợp hơn đặc thù của nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi; đồng thời thống nhất rõ thẩm quyền của HĐND cấp tỉnh trong phân bổ vốn đầu tư công.

Đại biểu Quốc hội Ma Thị Thuý tham gia ý kiến.

Tháo gỡ điểm nghẽn trong quản lý, sử dụng đất đai

Tiếp tục thảo luận về định hướng sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, các đại biểu tập trung vào những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn như quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; phân định thẩm quyền trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp; thu hồi đất và thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất; cấp Giấy chứng nhận, xử lý hồ sơ có nguồn gốc lịch sử; giá đất, dữ liệu đất đai; bồi thường, tái định cư và quyền tiếp cận đất đai của người dân.

Đối với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, việc tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp đặt ra yêu cầu làm rõ hơn mối quan hệ giữa quy hoạch tỉnh với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp xã; xác định rõ quy hoạch nào mang tính định hướng, quy hoạch nào là căn cứ trực tiếp để quyết định việc sử dụng đất, tránh để một dự án phải tiếp tục đối chiếu với nhiều loại quy hoạch khác nhau.

Đại biểu Quốc hội Hoàng Ngọc Định tham gia phát biểu.

Liên quan đến phân quyền trong quản lý đất đai, các ý kiến đề nghị Luật cần xác định rõ hơn thẩm quyền của từng cấp, đồng thời phân định cụ thể giữa thẩm quyền của UBND với trách nhiệm của Chủ tịch UBND đối với từng nhóm công việc. Những vấn đề mang tính quản lý chung, chính sách, quy hoạch, kế hoạch cần được phân biệt với các quyết định hành chính cụ thể đối với từng hồ sơ, qua đó làm rõ chủ thể quyết định, chủ thể tham mưu và trách nhiệm trong quá trình giải quyết thủ tục. Việc phân quyền cũng cần gắn với khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu và trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan đăng ký đất đai với chính quyền cơ sở, thay vì chỉ đặt vấn đề tổ chức thêm đầu mối bộ máy.

Bên cạnh đó, sửa Luật lần này cần tiếp tục đổi mới tư duy quản lý đất đai theo hướng quản trị hiện đại, hạn chế việc quản lý bằng quá nhiều chỉ tiêu chi tiết. Những loại đất thực sự cần kiểm soát chặt như đất lúa, đất rừng, đất quốc phòng, an ninh cần được quản lý phù hợp; đối với các loại đất khác cần tạo dư địa đáp ứng yêu cầu phát triển.

Về thu hồi đất và thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất, nội dung thảo luận tập trung vào việc phân định rõ hai cơ chế. Quyền thu hồi đất của Nhà nước cần được áp dụng trong những trường hợp thật sự cần thiết theo quy định; với những trường hợp có thể thực hiện bằng thỏa thuận thì nên ưu tiên cơ chế thỏa thuận. Đối với dự án đã thỏa thuận được phần lớn diện tích nhưng còn một phần chưa thống nhất, cần xác định rõ loại dự án, điều kiện và phạm vi Nhà nước can thiệp, đồng thời bảo đảm quyền lợi của người sử dụng đất trước khi xác định một tỷ lệ cụ thể.

Đối với việc cấp Giấy chứng nhận và xử lý những tồn tại về đất đai từ các thời kỳ trước, đề nghị phân biệt rõ trường hợp có hành vi vi phạm pháp luật đất đai với trường hợp đất có nguồn gốc sử dụng hợp pháp nhưng hồ sơ, tài liệu lịch sử không còn đầy đủ. Việc xác minh cần cho phép sử dụng phù hợp các nguồn thông tin, chứng cứ hợp pháp, đồng thời làm rõ trách nhiệm lập, số hóa, bàn giao, cập nhật và lưu trữ hồ sơ địa chính, tránh để người dân phải chịu hệ quả từ việc hồ sơ thuộc trách nhiệm quản lý của cơ quan nhà nước bị thiếu hoặc thất lạc.

Đại biểu Quốc hội Vương Thị Hương phát biểu tại phiên thảo luận.

Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cũng được đề nghị tiếp cận theo hướng không chỉ bồi thường phần tài sản bị mất mà phải quan tâm đến cuộc sống của người dân sau thu hồi đất. Đối với đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đất còn gắn trực tiếp với tư liệu sản xuất, sinh kế và đời sống cộng đồng; vì vậy, chính sách tái định cư cần quan tâm đồng bộ đến chỗ ở, đất sản xuất, việc làm, thu nhập và điều kiện ổn định cuộc sống lâu dài.

Đối với giá đất, cần làm rõ nguồn dữ liệu được sử dụng, thứ tự ưu tiên giữa các nguồn và trách nhiệm kiểm chứng dữ liệu để kết quả định giá sát thực tế hơn. Đồng thời, cơ chế điều tiết, phân chia giá trị tăng thêm từ đất cần được tiếp tục nghiên cứu theo hướng hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp, nhất là đối với phần giá trị tăng thêm do đầu tư hạ tầng, quy hoạch hoặc chuyển mục đích sử dụng đất tạo ra.

Về dữ liệu đất đai, đề nghị quy định rõ giá trị pháp lý của dữ liệu sau khi được chuẩn hóa và cập nhật vào cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai. Trường hợp dữ liệu điện tử được sử dụng làm căn cứ pháp lý thì cần xác định rõ trách nhiệm trong việc nhập, chỉnh lý dữ liệu, xử lý sai lệch và lưu vết quá trình thay đổi. Đây được xem là điều kiện quan trọng để chuyển đổi số thực sự hỗ trợ quản lý nhà nước và giải quyết các thủ tục, tranh chấp về đất đai.

Đối với hòa giải tranh chấp đất đai, việc áp dụng cần được nghiên cứu theo từng nhóm trường hợp, vừa phát huy hiệu quả hòa giải tại cơ sở đối với tranh chấp về ranh giới, lối đi, nguồn gốc, quá trình sử dụng đất, vừa tránh biến hòa giải thành thủ tục hình thức làm kéo dài thời gian giải quyết vụ việc trong những trường hợp không còn khả năng hòa giải.

Từ thực tiễn địa phương, việc sửa Luật Đất đai cũng cần gắn chính sách hỗ trợ đất ở với khả năng tạo lập quỹ đất để thực hiện, tránh tình trạng đã xác định đối tượng và có chính sách hỗ trợ nhưng thiếu quỹ đất để bố trí. Đối với trường hợp người dân phải di dời khẩn cấp do sạt lở, lũ quét hoặc nguy cơ thiên tai, đề nghị nghiên cứu cơ chế riêng theo hướng ưu tiên bố trí nơi ở an toàn trước, sau đó hoàn thiện các thủ tục đất đai theo trình tự, thời hạn phù hợp, vừa bảo đảm an toàn tính mạng vừa không bỏ qua yêu cầu quản lý nhà nước.

Hoàn thiện quy định về nhà ở, hạn chế rủi ro trong thực hiện

Góp ý về định hướng sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023, nội dung được tập trung rà soát là sự thống nhất với pháp luật về kinh doanh bất động sản, nhất là các quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh, chủ thể kinh doanh và điều kiện của chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Việt Hà tham gia ý kiến đối với Luật Nhà ở.

Đối với huy động vốn để phát triển nhà ở, đề nghị quy định rõ hơn quyền, trách nhiệm của các bên và nguyên tắc sử dụng vốn huy động đúng mục đích phát triển nhà ở. Việc hoàn thiện quy định cần đặc biệt lưu ý đến khả năng phát sinh rủi ro đối với cá nhân tham gia huy động vốn do hạn chế trong tiếp cận và nắm bắt đầy đủ các quy định pháp luật, qua đó có cơ chế bảo vệ phù hợp đối với người dân.

Bên cạnh đó, cần bổ sung rõ kinh phí trong trường hợp cưỡng chế phá dỡ nhà ở riêng lẻ để tránh khoảng trống pháp lý khi thực hiện; đồng thời tiếp tục hoàn thiện quy định về thế chấp, nhận thế chấp và thời điểm giải chấp dự án, nhà ở, quyền sử dụng đất nhằm hạn chế rủi ro, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân liên quan.

Các ý kiến tại phiên thảo luận tập trung vào yêu cầu tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn trong cơ chế, chính sách; tăng phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình; nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng các nguồn lực cho phát triển, đồng thời bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và các đối tượng thụ hưởng chính sách.

Kết thúc phiên thảo luận, các ý kiến của đại biểu được tổng hợp đầy đủ, tập trung vào những vấn đề còn vướng mắc từ thực tiễn và các nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện trong quá trình xây dựng chính sách, pháp luật. Các ý kiến sẽ được tổng hợp, báo cáo cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, tiếp thu, góp phần hoàn thiện các dự án luật, nghị quyết trình Quốc hội xem xét, quyết định.