Phát biểu thảo luận vào dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi), đại biểu Lý Thị Lan đề xuất hoàn thiện một số quy định nhằm bảo đảm quyền tham gia ý kiến của Nhân dân, tính tự nguyện trong vận động đóng góp và trách nhiệm công khai thông tin các chương trình, dự án tại cấp xã.

Đại biểu Lý Thị Lan, Uỷ viên BTV Tỉnh uỷ, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách khoá XVI tỉnh phát biểu.

Về nội dung Nhân dân tham gia ý kiến tại Điều 17, đại biểu đề nghị bổ sung “kế hoạch sử dụng đất” vào khoản 2, bên cạnh quy hoạch sử dụng đất và phương án điều chỉnh. Theo đại biểu, kế hoạch sử dụng đất xác định các chỉ tiêu, diện tích, khu vực và vị trí sử dụng đất, có thể tác động trực tiếp đến đất ở, đất sản xuất và sinh kế của người dân. Vì vậy, Nhân dân, nhất là những người trực tiếp chịu tác động, cần được tham gia ý kiến trước khi kế hoạch được quyết định, phê duyệt.

Từ thực tiễn các xã vùng cao, biên giới có địa bàn rộng, dân cư phân tán, đại biểu cho rằng việc chỉ niêm yết bản đồ, hồ sơ kỹ thuật tại trụ sở UBND cấp xã là chưa đủ để người dân nắm bắt thông tin. Cần kết hợp giải thích trực tiếp, cung cấp thông tin dễ hiểu và lựa chọn hình thức lấy ý kiến phù hợp với từng khu vực dân cư. Đại biểu đề nghị quy định rõ các nội dung Nhân dân tham gia ý kiến gồm dự thảo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; phương án điều chỉnh và việc quản lý, sử dụng quỹ đất do UBND cấp xã quản lý.

Về nghĩa vụ chấp hành quyết định của cộng đồng dân cư, đại biểu đề nghị làm rõ tính chất tự nguyện của việc vận động đóng góp xây dựng các công trình công cộng. Theo đại biểu, cộng đồng dân cư có quyền quyết định chủ trương, mức vận động đóng góp và cách thức tổ chức thực hiện; tuy nhiên, quyết định được thông qua theo đa số không đồng nghĩa với việc mọi hộ gia đình, cá nhân đều phát sinh nghĩa vụ đóng góp bắt buộc.

Để tránh cách hiểu và áp dụng không thống nhất, đại biểu đề nghị thay cụm từ “mức đóng góp” bằng “mức vận động đóng góp” tại điểm a khoản 1 Điều 13; đồng thời bổ sung nguyên tắc tại Điều 15 theo hướng quyết định của cộng đồng dân cư về chủ trương và mức vận động đóng góp không làm phát sinh nghĩa vụ đóng góp bắt buộc ngoài nghĩa vụ do pháp luật quy định. Quy định này nhằm bảo đảm tính tự nguyện, phù hợp với điều kiện của từng hộ gia đình, cá nhân và giữ gìn sự đoàn kết trong cộng đồng.

Toàn cảnh phiên thảo luận

Về công khai thông tin chương trình, dự án trên địa bàn cấp xã, đại biểu cho rằng dự thảo đã quy định trách nhiệm công khai của UBND cấp xã nhưng chưa xác định rõ trách nhiệm cung cấp thông tin của cơ quan quản lý chương trình, dự án và chủ đầu tư. Trong khi đó, nhiều dự án do cơ quan cấp trên hoặc chủ đầu tư khác quản lý; nếu không được cung cấp, cập nhật kịp thời thông tin, UBND cấp xã sẽ gặp khó khăn khi thực hiện trách nhiệm công khai, nhất là khi dự án có điều chỉnh về tiến độ, phạm vi, phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định cơ quan quản lý chương trình, dự án, chủ đầu tư và ban quản lý dự án có trách nhiệm cung cấp, cập nhật kịp thời thông tin thuộc diện công khai cho UBND cấp xã, đồng thời chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác của thông tin. UBND cấp xã có trách nhiệm công khai bằng hình thức phù hợp, dễ tiếp cận; tiếp nhận, chuyển kiến nghị và thông báo kết quả giải quyết đến người dân.

Theo đại biểu, việc hoàn thiện các quy định trên sẽ góp phần bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân, nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu quả thực hiện dân chủ ở cơ sở.