Thực tiễn đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạng lưới trường học

Trong nhiều năm qua, hệ thống giáo dục của tỉnh đã có những bước phát triển quan trọng, góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực và bồi dưỡng nhân tài. Tuy nhiên, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều vấn đề mới cũng đặt ra đối với công tác quản lý giáo dục.

Toàn tỉnh hiện có 1.063 cơ sở giáo dục công lập với quy mô, điều kiện và đặc điểm rất khác nhau. Địa bàn rộng, nhiều vùng núi cao, dân cư phân bố không đồng đều khiến nhiều trường có quy mô nhỏ, phân tán, số lượng học sinh bình quân thấp; đội ngũ giáo viên giữa các địa bàn còn mất cân đối, cơ sở vật chất và trang thiết bị chưa đồng bộ, việc khai thác các nguồn lực đầu tư chưa thật sự hiệu quả. Bên cạnh đó, yêu cầu chuyển đổi số, đổi mới quản trị nhà trường, nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng mục tiêu phổ cập trung học phổ thông đòi hỏi phải có những giải pháp mang tính căn cơ, lâu dài.

Trong bối cảnh đó, việc sắp xếp lại mạng lưới trường học là bước đi tất yếu nhằm khắc phục tình trạng phân tán, chồng chéo, tạo điều kiện để tập trung nguồn lực đầu tư, nâng cao chất lượng quản trị, đồng thời đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập của Nhân dân.

Trường THCS Phan Thiết theo phương án sẽ sáp nhập với các trường THCS Bình Thuận và THCS Hồng Thái với tên gọi trường THCS Phan Thiết.

Đổi mới tư duy từ quản lý sang quản trị giáo dục

Điểm nổi bật của phương án lần này là chuyển mạnh từ tư duy "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục". Nếu trước đây việc sắp xếp chủ yếu hướng tới giảm đầu mối thì nay mục tiêu cao hơn là tái cấu trúc toàn bộ hệ thống giáo dục theo quy mô dân số, đặc điểm địa bàn và yêu cầu phát triển.

Quan điểm xuyên suốt của tỉnh là lấy người học làm trung tâm, lấy chất lượng giáo dục làm mục tiêu cao nhất. Việc sắp xếp tuyệt đối không thực hiện theo cách cơ học, không vì giảm đầu mối mà ảnh hưởng đến quyền học tập của học sinh. Đối với các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng biên giới, việc tổ chức lại trường lớp được nghiên cứu kỹ lưỡng trên cơ sở điều kiện thực tiễn, bảo đảm học sinh vẫn được học tập thuận lợi, không phát sinh rào cản về khoảng cách hay chi phí đến trường. Mỗi đơn vị hành chính cấp xã vẫn bảo đảm có tối thiểu một trường mầm non và một trường phổ thông để đáp ứng nhu cầu học tập của Nhân dân.

Đây là quan điểm thể hiện rõ tính nhân văn của chủ trương, đồng thời khẳng định giáo dục luôn được đặt ở vị trí trung tâm trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy.

Hình thành mô hình trường học quy mô lớn, quản trị hiện đại

Một trong những nội dung mới của phương án là tổ chức các trường học theo mô hình quy mô lớn có phân hiệu hoặc trường phổ thông nhiều cấp học. Với mô hình này, các trường được tổ chức theo hướng có một điểm trường chính và các phân hiệu, điểm trường, sử dụng chung bộ máy quản lý, hành chính và các nguồn lực hỗ trợ.

Mô hình mới sẽ tạo điều kiện nâng cao năng lực quản trị nhà trường, giảm đầu mối quản lý nhưng vẫn duy trì hoạt động giảng dạy tại các điểm trường cần thiết, nhất là ở vùng khó khăn. Đồng thời, việc điều phối đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý, khai thác cơ sở vật chất, thiết bị dạy học sẽ linh hoạt và hiệu quả hơn.

Đặc biệt, phương án xác định chuyển đổi số là giải pháp quan trọng để bảo đảm hoạt động của các trường sau sắp xếp được thông suốt. Hệ thống dữ liệu dùng chung, quản trị trên nền tảng số, hội họp trực tuyến, quản lý nhân sự, tài chính, tài sản và chuyên môn bằng công nghệ sẽ giúp giảm thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả điều hành, tăng cường tính minh bạch và khả năng kết nối giữa điểm trường chính với các phân hiệu.

Sử dụng hiệu quả hơn đội ngũ và nguồn lực đầu tư

Việc sắp xếp không chỉ hướng đến tinh gọn bộ máy mà còn tạo điều kiện cơ cấu lại đội ngũ theo hướng tăng giáo viên trực tiếp giảng dạy, giảm khâu trung gian quản lý. Đội ngũ giáo viên sẽ được rà soát, điều hòa từ nơi thừa sang nơi thiếu; cán bộ quản lý được lựa chọn trên cơ sở năng lực, phẩm chất và yêu cầu quản trị trong bối cảnh mới.

Song song với đó, cơ sở vật chất, tài sản và trang thiết bị hiện có sẽ tiếp tục được khai thác hiệu quả, hạn chế đầu tư dàn trải, ưu tiên cải tạo những hạng mục thật sự cần thiết và tăng cường đầu tư cho hạ tầng công nghệ thông tin, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục.

Điều đáng chú ý là mọi chế độ, chính sách đối với cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên chịu tác động của quá trình sắp xếp đều được nghiên cứu, thực hiện theo đúng quy định của pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của đội ngũ nhà giáo.

Học sinh trường THCS Vinh Quang theo phương án sẽ sáp nhập với Trường THPT Hoàng Su Phì với tên gọi Trường THCS&THPT Hoàng Su Phì.

Hướng tới hệ thống giáo dục tinh gọn nhưng chất lượng cao

Theo phương án, sau khi hoàn thành việc sắp xếp, toàn tỉnh còn 578 cơ sở giáo dục công lập, giảm 485 cơ sở so với thời điểm trước sắp xếp, tương đương giảm 45,6%, trong đó: Cấp mầm non giảm từ 354 xuống còn 175 trường, giảm 179 trường (hơn 50%). Cấp tiểu học giảm từ 279 xuống còn 93 trường, giảm 186 trường (gần 67%). Cấp trung học cơ sở giảm từ 240 xuống còn 72 trường, giảm 168 trường (khoảng 70%). Đối với trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, từ 18 đơn vị được sắp xếp còn 6 đơn vị, giảm 12 đầu mối, tương đương 66,7%. Tuy nhiên, mục tiêu lớn nhất không phải là giảm số lượng trường học mà là xây dựng hệ thống giáo dục có quy mô hợp lý, quản trị hiện đại, sử dụng hiệu quả đội ngũ, cơ sở vật chất và nguồn lực đầu tư; đồng thời tiếp tục mở rộng cơ hội học tập, nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn mới.

Việc tổ chức thực hiện cũng được xây dựng theo lộ trình chặt chẽ, từ ban hành phương án, xây dựng đề án ở từng địa phương, kiện toàn tổ chức bộ máy, bố trí nhân sự, bàn giao cơ sở vật chất đến chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để bước vào năm học mới. Công tác tuyên truyền, kiểm tra, đánh giá và sơ kết được xác định là nhiệm vụ xuyên suốt nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, tạo sự đồng thuận trong cán bộ, giáo viên, phụ huynh và Nhân dân.

Chung sức vì một nền giáo dục phát triển bền vững

Đổi mới giáo dục luôn là quá trình khó khăn bởi liên quan trực tiếp đến hàng vạn học sinh, giáo viên và mỗi gia đình. Vì vậy, sự đồng thuận của toàn xã hội có ý nghĩa quyết định đối với thành công của chủ trương.

Sắp xếp mạng lưới trường học không phải là thu hẹp cơ hội học tập, mà là tạo lập một hệ thống giáo dục hợp lý hơn, hiện đại hơn và chất lượng hơn; không chỉ đáp ứng yêu cầu trước mắt mà còn tạo nền tảng phát triển lâu dài cho tỉnh. Khi được triển khai đồng bộ, khoa học và phù hợp với điều kiện thực tiễn, phương án sẽ góp phần xây dựng môi trường giáo dục ngày càng tốt hơn, sử dụng hiệu quả các nguồn lực của Nhà nước, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của tỉnh Tuyên Quang trong kỷ nguyên phát triển mới./.