Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Tuyên Quang Nguyễn Văn Sơn.
Thưa đồng chí, sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, đồng chí đánh giá như thế nào về những kết quả bước đầu đạt được của HĐND tỉnh Tuyên Quang?
Có thể khẳng định rằng, sau gần một năm triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp gắn với việc hợp nhất tỉnh, với vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, HĐND tỉnh đã bám sát sự lãnh đạo của Trung ương, của Tỉnh ủy để thể chế hóa kịp thời các quyết sách pháp lý, góp phần quan trọng giúp chính quyền địa phương vận hành ổn định, thông suốt. Quá trình sắp xếp, hợp nhất đơn vị hành chính và tinh gọn tổ chức bộ máy diễn ra trên quy mô địa bàn rộng lớn (diện tích tự nhiên trên 13.795 km², quy mô dân số gần 1,86 triệu người), đòi hỏi các cơ quan dân cử cấp tỉnh, cấp xã phải giải quyết khối lượng công việc rất lớn liên quan đến tổ chức bộ máy và quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương thuộc thẩm quyền theo quy định của pháp luật.
Việc bảo đảm tính liên tục, không để xảy ra khoảng trống pháp lý trong công tác quản lý, điều hành và phục vụ nhân dân là mục tiêu ưu tiên hàng đầu của HĐND tỉnh ngay từ khi bắt đầu vận hành mô hình mới. Do đó, chỉ trong vòng 55 ngày kể từ thời điểm hợp nhất, HĐND tỉnh đã khẩn trương tổ chức kỳ họp chuyên đề, ban hành Nghị quyết số 51/NQ-HĐND ngày 25/8/2025 về việc áp dụng các Nghị quyết quy phạm pháp luật của HĐND tỉnh Tuyên Quang và tỉnh Hà Giang trước sắp xếp trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang; đồng thời ban hành Nghị quyết số 52/NQ-HĐND ngày 25/8/2025 bãi bỏ các nghị quyết không còn phù hợp với mô hình tổ chức mới và yêu cầu quản lý nhà nước trong giai đoạn sau sắp xếp.
Đến thời điểm hiện nay, HĐND tỉnh đã hoàn thành việc xử lý các nghị quyết quy phạm pháp luật chịu tác động của việc sắp xếp đơn vị hành chính và hợp nhất tỉnh theo yêu cầu của Trung ương. Kết quả này không chỉ bảo đảm hoàn thành tiến độ trước thời hạn theo chỉ đạo của Bộ Tư pháp mà còn tạo cơ sở pháp lý quan trọng để thay thế các cơ chế, chính sách được áp dụng theo địa bàn của hai tỉnh trước hợp nhất; từng bước hình thành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thống nhất, đồng bộ, phù hợp với mô hình tổ chức mới và yêu cầu phát triển của tỉnh Tuyên Quang sau hợp nhất.
Một năm qua, HĐND tỉnh đã tổ chức thành công 11 kỳ họp, ban hành đồng bộ 177 nghị quyết tập trung vào việc kiện toàn tổ chức bộ máy, đẩy mạnh phân cấp quản lý và ban hành các cơ chế, chính sách phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh trên địa bàn tỉnh. Cùng với đó, UBND tỉnh ban hành 31 quyết định về phân cấp, ủy quyền, phân định thẩm quyền theo ngành, lĩnh vực tạo thuận lợi cho tổ chức bộ máy chính quyền địa phương cấp xã hoạt động ổn định, thuận lợi, đúng quy định với tổng số 1.653 nhiệm vụ giao trực tiếp cho chính quyền cấp xã thực thi.
Bên cạnh đó, để giải quyết kịp thời chế độ, chính sách, bảo đảm quyền lợi chính đáng và ổn định tư tưởng cho đội ngũ cán bộ chịu tác động từ việc sắp xếp tổ chức bộ máy, HĐND tỉnh đã ban hành các cơ chế hỗ trợ đặc thù. Tiêu biểu là Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐND ngày 25/8/2025 quy định chính sách hỗ trợ đi lại, lưu trú đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động thuộc các cơ quan, tổ chức trong đơn vị hành chính thực hiện sắp xếp, điều động đến công tác tại trung tâm hành chính cấp tỉnh, cấp xã trên địa bàn tỉnh; Nghị quyết số 09/2025/NQ-HĐND ngày 24/10/2025 quy định mức trợ cấp một lần đối với người làm việc ngoài chỉ tiêu biên chế tại các hội do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ ở cấp tỉnh, cấp huyện trước ngày 1/7/2025 nghỉ việc ngay do thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn tỉnh.
Chính sự chủ động trong việc ban hành các quyết sách đúng thẩm quyền đã tạo cơ sở để toàn tỉnh hoàn thành sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã từ 330 đơn vị xuống còn 124 đơn vị; đồng thời thu gọn đáng kể các cơ quan chuyên môn thuộc khối Đảng, khối Mặt trận, đoàn thể và UBND. Kết quả này được minh chứng cụ thể qua Chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX) năm 2025 của Tuyên Quang đạt 90,01%, xếp thứ 18/34 tỉnh thành và đứng vị trí thứ nhất trong 7 tỉnh miền núi biên giới phía Bắc. Đây là nền tảng quan trọng để chính quyền địa phương các cấp nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động trong thời gian tới.
Qua hoạt động giám sát, khảo sát của HĐND tỉnh và thực tiễn triển khai tại cơ sở, theo đồng chí, những khó khăn, vướng mắc lớn nhất hiện nay là gì? HĐND tỉnh sẽ tập trung giám sát và đề xuất những giải pháp nào để tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động của mô hình trong thời gian tới?
Thông qua 16 cuộc giám sát, khảo sát thường xuyên và chuyên đề của Thường trực, các Ban HĐND cấp tỉnh, cùng với 1.310 cuộc giám sát của HĐND cấp xã trong thời gian qua, chúng tôi đã tiến hành rà soát, đánh giá toàn diện quá trình vận hành của hệ thống. Bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình chuyển đổi căn bản mô hình quản lý nhà nước từ 3 cấp sang 2 cấp đã làm phát sinh những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn cần được các cơ quan có thẩm quyền từ Trung ương đến địa phương tập trung tháo gỡ.
Thứ nhất, đối với công tác thông tin, báo cáo, khi không còn cấp huyện, mọi báo cáo từ 124 xã, phường được chuyển trực tiếp về cấp tỉnh với khối lượng đầu mối tăng lớn. Tuy nhiên, hệ thống nền tảng phần mềm dùng chung, chế độ báo cáo, quy trình cập nhật và chuẩn hóa dữ liệu giữa cấp tỉnh và cấp xã chưa được kết nối, liên thông hoàn chỉnh, gây áp lực rất lớn đối với công tác tổng hợp, đánh giá phục vụ công tác lãnh đạo, điều hành của cấp tỉnh.
Thứ hai, việc phân cấp khối lượng lớn gồm 1.653 nhiệm vụ đặt ra yêu cầu rất cao đối với năng lực thực thi và tổ chức thực hiện của chính quyền cấp xã. Trong khi đó, năng lực tham mưu của đội ngũ cán bộ cơ sở chưa đồng đều, đặc biệt lúng túng ở các lĩnh vực chuyên môn sâu và yêu cầu cao về pháp lý như quản lý đất đai, tài chính, đầu tư, xây dựng, hộ tịch, môi trường. Mặt khác, về thiết chế tổ chức của cơ quan dân cử, quy định pháp luật hiện hành chưa bảo đảm địa vị pháp lý tương xứng đối với các Ban của HĐND. Hiện nay, các Ban không có tư cách pháp nhân đầy đủ, không có con dấu và tài khoản riêng; đồng thời hệ thống pháp luật chưa quy định thống nhất về tiêu chuẩn, vị trí việc làm đối với chức danh Ủy viên chuyên trách, làm hạn chế tính chủ động, chuyên sâu trong quá trình thực hiện chức năng thẩm tra và giám sát pháp luật.
Từ những hạn chế nêu trên, HĐND tỉnh sẽ tiếp tục đổi mới phương thức và nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát, trọng tâm là giám sát việc tổ chức thực hiện công tác phân bổ ngân sách, tiến độ triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia, quản lý đầu tư công và cải cách thủ tục hành chính. Đồng thời, HĐND tỉnh sẽ chính thức kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, bổ sung quy định rõ địa vị pháp lý của các Ban HĐND theo hướng tăng cường tính độc lập; kiến nghị Chính phủ quan tâm chỉ đạo xây dựng hệ thống phần mềm quản lý, tổng hợp thông tin báo cáo và cơ sở dữ liệu dùng chung thống nhất từ cấp xã đến cấp tỉnh nhằm chuẩn hóa quy trình số hóa, giảm tải áp lực cho cán bộ cơ sở.
Theo đồng chí, đâu là những nhiệm vụ trọng tâm để chuyển từ giai đoạn ổn định tổ chức sang nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân và năng lực quản trị phát triển trong thời gian tới?
Để chuyển từ trạng thái ổn định tổ chức sang nâng cao năng lực quản trị phát triển và chất lượng cung ứng dịch vụ công, HĐND tỉnh sẽ tập trung thực hiện tốt chức năng quyết định và giám sát đối với một số nhóm nhiệm vụ trọng tâm sau:
Thứ nhất, HĐND tỉnh sẽ tiếp tục hoàn thiện, xây dựng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của địa phương theo đúng thẩm quyền, quy định của pháp luật, từng bước thay thế hoàn toàn các cơ chế mang tính chất chuyển tiếp bằng việc ban hành các chính sách thống nhất, đồng bộ, phù hợp chặt chẽ với yêu cầu quản lý nhà nước của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên toàn địa bàn tỉnh Tuyên Quang.
Thứ hai, thông qua thẩm quyền quyết định dự toán ngân sách và kế hoạch đầu tư công trung hạn, HĐND tỉnh ưu tiên bố trí tối đa nguồn lực cho các công trình hạ tầng giao thông chiến lược. Cụ thể, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 97/NQ-HĐND ngày 10/12/2025 về chủ trương đầu tư Dự án Cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang (giai đoạn 2), đoạn Tân Quang đến cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy. Tỉnh sẽ quyết liệt kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương sớm bố trí vốn ngân sách Trung ương trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 để triển khai hoàn thiện dự án này (tổng mức đầu tư 14.700 tỷ đồng); đồng thời bố trí vốn đầu tư các tuyến cao tốc liên vùng Tuyên Quang - Phú Thọ, Tuyên Quang - Lào Cai - Thái Nguyên, qua đó thúc đẩy liên kết vùng và tạo động lực tăng trưởng kinh tế bền vững.
Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số toàn diện trong quá trình thực thi nhiệm vụ của cơ quan dân cử. HĐND tỉnh duy trì nguyên tắc 100% kỳ họp không giấy tờ; đưa vào vận hành ổn định các nền tảng trợ lý ảo trí tuệ nhân tạo (AI) phục vụ tra cứu chính sách, tóm tắt văn bản và hỗ trợ công tác thẩm tra dự thảo nghị quyết. Thông qua chức năng quyết định ngân sách, HĐND tỉnh sẽ tiếp tục thông qua các nghị quyết bố trí nguồn vốn chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên cho lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo nhằm phát triển hạ tầng số đồng bộ từ cấp tỉnh đến tận cấp xã.
Thứ tư, đổi mới phương thức và nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống HĐND tại 124 xã, phường. HĐND tỉnh Tuyên Quang sẽ tăng cường công tác hướng dẫn, bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên sâu, kỹ năng giám sát, thẩm tra cho đại biểu cấp xã. Việc củng cố năng lực quyết định và giám sát của HĐND cấp xã có ý nghĩa then chốt nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch trong quá trình thực thi công vụ, kịp thời giải quyết khiếu nại, tố cáo, thiết thực nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính công, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân và doanh nghiệp ngay từ cơ sở.
Trân trọng cảm ơn đồng chí!
