Phát biểu thảo luận, đồng chí Lý Thị Lan, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tỉnh thống nhất cao với Tờ trình của Chính phủ, Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính về đánh giá tình hình, kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021 - 2025 và dự kiến Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030.

Đồng chí Phó Trưởng đoàn ĐBQH hoạt động chuyên trách tỉnh Lý Thị Lan phát biểu thảo luận.

Đại biểu cho rằng Chính phủ đã nhận định đánh giá thẳng thắn vào những vấn đề lớn, xác định rõ hơn các trụ cột tăng trưởng cho giai đoạn tới, đặt mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026 - 2030 từ 10% trở lên; đồng thời xác định 11 nhóm giải pháp trọng tâm, trong đó đặc biệt là “phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; thúc đẩy đô thị hóa, phát triển đô thị và liên kết vùng”.

Đại biểu nhấn mạnh, giai đoạn 2026 - 2030 phải là giai đoạn “tăng tốc phát triển” trên nền tảng mới. Muốn đạt được mục tiêu đó, thì “liên kết vùng gắn với đầu tư hạ tầng kết nối và cơ chế phân bổ nguồn lực đầu tư công trung hạn” là nhiệm vụ then chốt. Trong bối cảnh hiện nay, muốn tăng trưởng nhanh, phải tổ chức lại không gian phát triển, phải có hạ tầng kết nối, có cơ chế phân bổ nguồn lực phù hợp và liên kết vùng thực chất.

Quang cảnh phiên họp tổ.

Từ thực tiễn của tỉnh Tuyên Quang là địa phương có nhiều tiềm năng, lợi thế. Nhưng để những tiềm năng đó chuyển hóa thành tăng trưởng thực, thì điều kiện tiên quyết là phải được kết nối hiệu quả hơn với các trục giao thông lớn, với các trung tâm kinh tế, với thị trường, với logistics... Đây không chỉ là khó khăn của riêng Tuyên Quang mà rất nhiều địa phương, nhất là các tỉnh miền núi, trung du đang đứng trước bài toán tương tự.  Tham gia ý kiến, đại biểu Lý Thị Lan kiến nghị:

Thứ nhất, cần xác lập rõ trong Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030 và trong Kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026 - 2030 một định hướng ưu tiên riêng cho hạ tầng kết nối vùng, kết nối liên tỉnh, kết nối từ các trục quốc gia đến các không gian phát triển mới của địa phương..

Thứ hai, cần đổi mới mạnh mẽ hơn cơ chế phân bổ nguồn lực đầu tư công trung hạn theo hướng lấy hiệu quả liên kết vùng và hiệu quả lan tỏa phát triển làm tiêu chí quan trọng. Trong nguyên tắc phân bổ vốn đầu tư công trung hạn, cần bổ sung rõ hơn các tiêu chí có tính chất vùng, địa hình, chi phí đầu tư, mức độ khó khăn và đặc biệt là vai trò kết nối vùng của dự án.

Thứ ba, cần thiết kế cơ chế liên kết vùng thực chất hơn, gắn chặt với đầu tư công như một công cụ dẫn dắt huy động các nguồn lực ngoài ngân sách. Nhưng đầu tư công phải làm tốt vai trò “vốn mồi”, đi trước ở hạ tầng khung, hạ tầng dùng chung, hạ tầng có tính liên kết. Muốn vậy, liên kết vùng không thể chỉ là phối hợp hành chính hay các cam kết nguyên tắc; phải có danh mục dự án liên vùng, có cơ chế đồng đầu tư, đồng chịu trách nhiệm, đồng thụ hưởng; có thiết chế điều phối đủ mạnh để đề xuất ưu tiên đầu tư, giám sát tiến độ, điều chỉnh nguồn lực khi cần thiết. Làm được như vậy, đầu tư công mới thực sự trở thành đòn bẩy cho phát triển vùng, liên kết vùng mới thoát khỏi tình trạng hình thức.

Thứ tư, đối với tỉnh Tuyên Quang đề nghị Chính phủ và các Bộ có liên quan sớm cấp nguồn vốn để hoàn thiện tuyến đường cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang giai đoạn 2, quy mô 4 làn xe; đồng thời quan tâm đưa vào Danh mục đầu tư công trung hạn, giai đoạn 2026 - 2030 tuyến đường từ thành phố Tuyên Quang (cũ) đi xã Phú Lương kết nối với nút giao IC5 cao tốc Nội Bài - Lào Cai theo thông báo kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Tuyên Quang và dự án nâng cấp tuyến đường Quốc lộ 37 Tuyên Quang - Thái Nguyên; Quốc lộ 279 Tuyên Quang - Lào Cai và một số dự án quan trọng khác.

Đại biểu Nguyễn Việt Hà, Giám đốc Ngân hàng Nông nghiệp phát biểu.

Đại biểu Nguyễn Việt Hà, Giám đốc Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Tuyên Quang nhất trí với Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, đặc biệt đối về phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 Chính phủ đã đưa ra nhiều giải pháp cụ thể cùng với ấn định các thời gian hoàn thành, thể hiện quyết tâm quyết liệt rất cao của Chính phủ trong việc thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng hai con số. Về đánh giá tiến độ, kết quả triển khai chương trình hành động, kế hoạch của Chính phủ triển khai Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, theo báo cáo của Chính phủ năm 2025 kinh tế tư nhân đóng góp 51% GDP, trên 30% thu NSNN, sử dụng 82% lao động, Do vậy để thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng hai con số thì việc triển khai thành công Nghị quyết 68 đóng vai trò rất quan trọng. Tuy nhiên theo đại biểu hiện nay doanh nghiệp tư nhân vẫn đang gặp nhiều khó khăn trong hoạt động, trong quý I/2026 có đến 91,8 nghìn doanh nghiệp rút khỏi thị trường, trong báo cáo của Chính phủ chưa phân tích cụ thể lý do, cần có đánh giá những khó khăn, vướng mắc mà doanh nghiệp đang mắc phải.

Do vậy để chủ động đồng hành, tháo gỡ vướng mắc tạo mọi điều kiện cho doanh nghiệp tư nhân phát triển, đại biểu đề nghị Chính phủ cần có tổng kết đánh giá việc triển khai các chương trình, kế hoạch thực hiện Nghị quyết 68, nhất là một số nhiệm vụ phải hoàn thành trong năm 2025 như việc: Hoàn thành việc rà soát, loại bỏ những điều kiện kinh doanh không cần thiết, quy định chồng chéo, không phù hợp, cản trở sự phát triển của doanh nghiệp tư nhân; thực hiện cắt giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính, ít nhất 30% chi phí tuân thủ pháp luật, ít nhất 30% điều kiện kinh doanh và tiếp tục cắt giảm mạnh trong những năm tiếp theo…hoàn thành xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai kết nối với Trung tâm dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu có liên quan… Đại biểu cũng đề nghị, trong các nhiệm vụ triển khai kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, cần bổ sung hàng năm Chính phủ có rà soát đánh giá việc triển khai thực hiện các chương trình, kế hoạch thực hiện đối với 4 Nghị quyết đột phá, gồm: Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết 59 về "Hội nhập quốc tế trong tình hình mới"; Nghị quyết số 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân.

Về thị trường vốn của nền kinh tế: Cần giảm dần phụ thuộc vốn của nền kinh tế vào hệ thông ngân hàng, theo báo cáo của Chính phủ năm 2025 tín dụng tăng trưởng cao, tính đến 31/12/2025 huy động vốn của các TCTD đạt khoảng 17.663 nghìn tỷ đồng, trong khi tín dụng đối với nền kinh tế khoảng 18,590 nghìn tỷ đồng, đến ngày 18/3/2026 là 18.899 nghìn tỷ đồng dẫn đến lãi suất huy động vốn của hệ thống ngân hàng có xu hướng tăng, kéo theo xu hướng tăng lãi suất cho vay trong quý I/2026. Để tháo gỡ vấn đề cung ứng vốn cho nên kinh tế cần có phải giáp để mở rộng các kênh cung vốn khác ngoài tín dụng ngân hàng như: Phát triển Thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp, bảo hiểm, các quỹ đầu tư, hoặc thu hút đầu tư FDI…đây là những kênh tạo nguồn vốn trung dài hạn lớn cho nền kinh tế.

Về phát triển kinh tế nông nghiệp, đặc biệt là kinh tế nông nghiệp ở vùng nông thôn, các tỉnh miền núi, hiện đang có những khó khăn vướng mắc: Thiếu việc quy hoạch vùng nguyên liệu, thiếu mô hình kinh tế hiệu quả, chưa xác định được các sản phẩm chủ lực phù hợp, còn manh mún… do vậy cần có quy hoạch để vùng nguyên liệu đủ lớn, tạo được những sản phẩm nông nghiệp chủ lực, đủ lớn nguồn cung nhằm thu hút đầu tư các nhà máy chế biến. Thiếu liên kết chuỗi giá trị từ khâu sản xuất, chế biến đến tiêu thụ: cần đảm bảo thị trường đầu ra để người dân yên tâm tham gia chuỗi liên kết sản phẩm, có cơ chế hỗ trợ về giống, kỹ thuật cho người dân, doanh nghiệp, quan tâm xây dựng các nhà máy chế biến nông sản để đảm bảo việc thu mua cũng như đảm bảo chất lượng của sản phẩm. Năng lực các Hợp tác xã còn yếu về năng lực tài chính, nhân sự, quản trị… Ngoài ra, tâm lý Người dân chưa mạnh dạn làm kinh tế là trở ngại lớn trong việc phát triển kinh tế nông nghiệp tại vùng nông thôn, do vậy cần đẩy mạnh tuyên truyền, vận động tạo khí thế, phong trào để người dân hưởng ứng, mạnh dạn tham gia phát triển kinh tế nông nghiệp.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và giáo dục Lò Thị Việt Hà phát biểu.

Phát biểu thảo luận, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và giáo dục Lò Thị Việt Hà cơ bản nhất trí với các báo cáo của Chính phủ và các báo thẩm tra của các Uỷ ban của Quốc hội. Đánh giá tình hình, kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 05 năm giai đoạn 2021 - 2025, đại biểu nhấn mạnh bối cảnh tình hình chính trị, kinh tế thế giới và trong nước có nhiều biến động phức tạp, dịch bệnh Covid, rồi xung đột giữa các nước khó lường, cử tri đánh giá cao và ghi nhận nỗ lực của Chính phủ trong điều hành, giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an sinh xã hội, đã hoàn thành 22/26 chỉ tiêu chủ yếu; thời gian tới giai đoạn 2026 - 2030 Chính phủ cần nâng cao tính chủ động kịp thời thích ứng, linh hoạt trong điều hành và quyết liệt trong tổ chức thực hiện.

Về lĩnh vực Văn hoá và Xã hội, đại biểu cho rằng phát triển kinh tế phải gắn chặt với tiến bộ, công bằng xã hội và phát triển bền vững. Hệ thống an sinh xã hội cần được hoàn thiện theo hướng bao trùm, linh hoạt, nhất là nâng cao chất lượng phục vụ chăm sóc sức khoẻ nhân dân theo Nghị quyết 72, Chính phủ cần rà soát, đánh giá kỹ tính khả thi để mọi người dân đều có thể tiếp cận và được chăm sóc y tế. Vừa qua Chính phủ đã quan tâm xây dựng 121 trường học ở các xã biên giới, giai đoạn 2026 - 2030 cần quan tâm đầu tư xây dựng trạm y tế tại các xã biên giới, đồng thời nghiên cứu tăng cường, và nâng cao năng lực cho bác sỹ, y tá gắn bó với các xã vùng biên giới. Trang cấp trang thiết bị, thuốc cơ bản để người dân yên tâm khám chữa bệnh tại cơ sở. Hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của trạm y tế cấp xã. Hiện nay nước ta đang bước vào giai đoạn già hoá dân số nhanh, đòi hỏi Chính phủ phải sớm có giải pháp để chuẩn bị cho dân số già, đánh giá kỹ thực tiễn giá hoá dân số của Việt Nam để có lộ trình chuẩn bị và quy hoạch, xây dựng các trung tâm dưỡng lão đạt chuẩn; có chiến lược tuyên truyền, hướng dẫn cao tuổi và người thân của họ cách chăm sóc, thích nghi với già hoá dân số.

Về thích ứng với biến đổi khí hậu, đề nghị Chính phủ nghiên cứu đầu tư cho các công trình phòng chống thiên tai, bổ sung nguồn lực cho các công trình đã và đang xây dựng, chuẩn bị đầu tư xây dựng tại các tỉnh thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thiên tai.

Về kết quả thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025, đại biểu cho rằng, báo cáo được chuẩn bị công phu, thể hiện kết quả trên các lĩnh vực, có số liệu, phụ lục thống kê chi tiết kèm theo; đánh giá khá rõ tồn tại, hạn chế và nguyên nhân; đề ra các nhiệm vụ, giải pháp. Theo Báo cáo của Chính phủ, công tác giải ngân vốn 03 Chương trình mục tiêu quốc gia mặc dù có tăng về tỷ lệ so với giai đoạn trước nhưng vẫn còn chậm. đề nghị Chính phủ tiếp tục đánh giá hiệu quả, tính bền vững của các CTMTQG, các cơ chế chính sách hiện hành có phù hợp trong việc thực hiện các CTMTQG trong giai đoạn tới? Năm 2026, đại biểu đề nghị, cần bổ sung đánh giá kết quả bước đầu việc triển khai các CTMTQG về phòng chống ma túy, văn hóa, y tế, về giáo dục, sớm nhận diện vướng mắc bất cập nhằm sử dụng hiệu quả nguồn lực, chống lãng phí.

Về THTK, CLP trong đầu tư xây dựng, đầu tư công; quản lý, sử dụng trụ sở làm việc. Qua thực tế tại các địa phương, vẫn còn phổ biến tình trạng nhiều trụ sở chưa được sử dụng, hoặc có sử dụng nhưng không đảm bảo công năng trong vận hành. Do đó, đề nghị Chính phủ khẩn trương đánh giá, rà soát tổng thể tình hình sử dụng tài sản này, tính toán hiệu quả/chi phí vận hành, đảm bảo công năng sử dụng có hiệu quả, cũng như bổ sung đánh giá sắp xếp bộ máy, tổ chức, chi thường xuyên để thấy rõ hơn hiệu quả của việc sắp xếp tinh việc gọn bộ máy. Chính phủ cũng đã chú trọng xử lý các dự án tồn đọng, kéo dài; việc quản lý, sắp xếp, xử lý tài sản công, sử dụng trụ sở làm việc sau sắp xếp đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy được chú trọng, trong đó đã thực hiện chủ trương của Đảng bố trí cho lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng tiến độ sắp xếp lại, xử lý nhà, đất còn chậm; nhiều cơ sở nhà, đất chưa được đưa vào khai thác hiệu quả hoặc còn để hoang hóa và các công trình này xuống cấp rất nhanh. Việc cập nhật, quản lý thông tin về trụ sở làm việc trong cơ sở dữ liệu tài sản công chưa đầy đủ, gây khó khăn cho công tác quản lý tổng thể. Việc quản lý, sử dụng trụ sở làm việc ở một số cơ quan chưa gắn với trách nhiệm cụ thể của người đứng đầu, dẫn đến hiệu quả sử dụng chưa cao. Đề nghị chính phủ quan tâm giải quyết kịp thời để tránh lãng phí trong thực tế.