Phát biểu thảo luận, đồng chí Lý Thị Lan, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh nhất trí cao với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, đồng tình cao với Tờ trình của Chính phủ và báo cáo thẩm tra của Uỷ ban Quốc phòng An ninh và Đối ngoại và mở rộng vai trò của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Đại biểu cho rằng Nghị quyết số 59 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, yêu cầu đặt ra hiện nay là phải hoàn thiện thể chế để các cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài thực sự trở thành lực lượng nòng cốt, trực tiếp phục vụ phát triển đất nước và hỗ trợ địa phương, doanh nghiệp trong hội nhập Quốc tế. Đại biểu Lý Thị Lan góp ý một số vấn đề:
Đồng chí Lý Thị Lan, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh phát biểu.
Thứ nhất về trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa cơ quan đại diện với địa phương. Từ thực tiễn, cơ quan đại diện là đầu mối thông tin, kết nối quốc tế; địa phương là nơi tổ chức thực hiện và xử lý các vấn đề phát sinh; địa phương có nhu cầu phối hợp tập trung vào các nội dung như: xác minh đối tác nước ngoài; cung cấp thông tin thị trường và cảnh báo rủi ro; kết nối xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch, văn hóa; hỗ trợ xử lý các vấn đề về công dân, doanh nghiệp; và phối hợp xử lý các tình huống phát sinh, đặc biệt là các trường hợp khẩn cấp thường xuyên xảy ra nhưng lại phụ thuộc nhiều vào thông tin chính thống từ cơ quan đại diện Việt Nam ở Nước ngoài. Trong khi đó, các quy định của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung tại các khoản 2, 3, 5, 13 Điều 1 của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung các Điều 6, Điều 8, Điều 10 và Điều 33 mới dừng ở mức nguyên tắc, chưa làm rõ được cơ chế phối hợp rõ ràng, thực chất và có tính ràng buộc trách nhiệm. Đại biểu cho rằng Điều 6 quy định hiện nay mới nêu chức năng chung, chưa làm rõ trách nhiệm hỗ trợ trực tiếp đối với địa phương, cần bổ sung rõ trách nhiệm trực tiếp với các địa phương theo hướng “Cơ quan đại diện có trách nhiệm phối hợp, hỗ trợ các bộ, ngành và địa phương trong việc xác minh năng lực, tư cách pháp nhân và thông tin pháp lý của các đối tác nước ngoài khi dến địa phương Việt Nam để đầu tư hoặc ký kết hợp đồng; cung cấp thông tin thị trường, chính sách và cảnh báo rủi ro; tham gia xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch, văn hóa theo yêu cầu phát triển và hội nhập quốc tế”.
Đối với Điều 8: Dự thảo đã mở rộng nhiệm vụ bảo hộ công dân, nhưng cần làm rõ hơn cơ chế phối hợp với địa phương khi phát sinh vụ việc cụ thể, đề nghị bổ sung “Cơ quan đại diện có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan trong nước và chính quyền địa phương trong việc cung cấp thông tin, hỗ trợ xử lý các vụ việc liên quan đến công dân, đặc biệt trong các tình huống khẩn cấp, phức tạp” định kỳ hoặc khi có yêu cầu từ địa phương.
Đối với Điều 10, để bảo đảm tính khả thi, đề nghị làm rõ hơn trách nhiệm phối hợp hai chiều giữa cơ quan đại diện với các địa phương nhằm đảm bảo tính thống nhất trong hoạt động đối ngoại.
Đối với Điều 33 cần bổ sung trách hiệm cung cấp thông tin cho cơ quan đại diện khi có yêu cầu từ địa phương, trách nhiệm phản hồi thông tin và phối hợp xử lý các vấn đề phát sinh theo đề nghị của cơ quan, địa phương. Đây là nội dung quan trọng để nâng cao hiệu quả phối hợp trong thực tế của các địa phương.
Đoàn ĐBQH tỉnh Tuyên Quang tại phiên thảo luận tại hội trường chiều ngày 11.4.
Thứ hai, về sửa đổi, bổ sung tại điểm 12, Điều 1 dự thảo Luật quy định về chế độ dành cho thành viên cơ quan đại diện và vợ hoặc chồng thành viên cơ quan đại diện. Đại biểu thống nhất về sự cần thiết phải có chính sách đối với cán bộ cơ quan đại diện theo hướng sát thực tế, đủ điều kiện để đảm bảo nguồn lực con người cho công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế trong tình hình mới. Tuy nhiên đối với nội dung sửa đổi, bổ sung điểm c khoản 1 đề nghị cần làm rõ các khái niệm như “khu vực đang xảy ra xung đột vũ trang, thảm họa do thiên tai, dịch bệnh, hoặc điều kiện công tác đặc biệt khó khăn”. Các khái niệm này còn mang tính định tính, nên được cụ thể hóa tránh việc áp dụng, thiếu thống nhất giữa các trường hợp, có thể phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện chính sách. Do đó, đề nghị nghiên cứu xây dựng các tiêu chí cụ thể để xác định từng trường hợp áp dụng; hoặc Ban hành danh mục khu vực áp dụng do Bộ Ngoại giao công bố và cập nhật định kỳ; có thể tham chiếu các tiêu chuẩn, phân loại của các tổ chức quốc tế như Liên hợp quốc để bảo đảm tính khách quan, thống nhất và phù hợp với thông lệ quốc tế. Đối với nội dung Bổ sung khoản 1a vào sau khoản 1: Đối với phụ cấp địa bàn kiêm nhiệm, cần làm rõ nội hàm “địa bàn kiêm nhiệm”, nguyên tắc xác định và mức hưởng, đảm bảo tương xứng với khối lượng công việc và tính chất nhiệm vụ để bảo đảm tính khả thi và thống nhất trong áp dụng.
Đại biểu nhấn mạnh sửa Luật lần này phải hướng tới mục tiêu làm cho cơ quan đại diện thực sự trở thành cánh tay nối dài, hiệu quả của Nhà nước ở nước ngoài, đồng thời là điểm tựa thiết thực cho địa phương, doanh nghiệp và người dân trong hội nhập quốc tế./.
