Tuyên Quang từng bước nâng cao chất lượng quy hoạch, xây dựng và phát triển đô thị bền vững.

Tạo chuyển biến từ nhận thức và công tác lãnh đạo, chỉ đạo

Trong điều kiện tỉnh có diện tích 13.795,50 km², dân số trên 1,86 triệu người, địa hình chia cắt và thường xuyên chịu tác động của thiên tai, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã cụ thể hóa Nghị quyết số 06-NQ/TW, Kết luận số 224-KL/TW thành các chương trình, kế hoạch phù hợp. Phát triển đô thị được gắn với sắp xếp đơn vị hành chính, quản lý đất đai, trật tự xây dựng, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, bảo vệ môi trường và ứng phó thiên tai.

Công tác quán triệt, tuyên truyền được triển khai rộng khắp. Các cấp đã tổ chức 312 hội nghị với trên 35.000 lượt người tham dự; lồng ghép tuyên truyền tại khoảng 15.000 cuộc sinh hoạt khu dân cư và trên 8.300 cuộc sinh hoạt của các tổ chức thành viên. Hệ thống thông tin, báo chí của tỉnh đăng tải trên 5.400 tin, bài, góp phần nâng cao nhận thức, tạo đồng thuận và phát huy vai trò của Nhân dân trong xây dựng, quản lý đô thị.

Tổ chức lại không gian phát triển, nâng cao chất lượng quy hoạch

Tỉnh đã phối hợp xây dựng Quy hoạch tổng thể đơn vị hành chính các cấp đến năm 2030, làm cơ sở trực tiếp phục vụ sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025. Từ ngày 01/7/2025, tỉnh Tuyên Quang mới có 124 đơn vị hành chính cấp xã và không tổ chức cấp huyện. Sau sắp xếp, toàn tỉnh có 29 đô thị được chuyển tiếp theo quy định, quy mô dân số đô thị khoảng 468.196 người, tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 22,57% vào tháng 6/2026.

Trong điều kiện địa giới hành chính, quy mô dân số và hệ thống đô thị thay đổi căn bản, tỉnh đang tổ chức lập, rà soát, điều chỉnh 104 đồ án quy hoạch chung đô thị và nông thôn, bảo đảm phù hợp với không gian phát triển mới và Quy hoạch tỉnh. Quy hoạch được xác định phải đi trước, có tầm nhìn dài hạn, kết nối giao thông, đô thị, công nghiệp, thương mại, dịch vụ và hạ tầng số; đồng thời sử dụng hiệu quả đất đai, bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc văn hóa và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Mạng lưới đô thị được định hướng theo mô hình đa trung tâm, với đô thị Tuyên Quang và đô thị Hà Giang là hai đô thị động lực. Các khu vực còn lại tiếp tục được đầu tư theo lộ trình, gắn phát triển đô thị với công nghiệp, dịch vụ, du lịch, kinh tế cửa khẩu và bảo tồn di sản.

Hạ tầng giao thông, đô thị và công nghiệp từng bước đồng bộ

Kết cấu hạ tầng giao thông được quan tâm đầu tư, tạo chuyển biến rõ về kết nối nội tỉnh và liên vùng. Toàn tỉnh hiện có 11 tuyến quốc lộ với tổng chiều dài 1.170 km; khoảng 21.000 km đường địa phương và hơn 105 km đường thủy nội địa địa phương. Giai đoạn 2021-2025, tỉnh đã cứng hóa trên 2.047 km đường trục xã, thôn, đường nội đồng và đưa vào khai thác khoảng 200 cầu trên đường giao thông nông thôn.

Nhiều công trình động lực đã hoàn thành hoặc đang được triển khai, nổi bật là đường trục phát triển đô thị từ trung tâm Tuyên Quang đi Yên Sơn, các tuyến kết nối khu du lịch suối khoáng Mỹ Lâm và cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang. Qua đó, thời gian đi lại từng bước được rút ngắn, không gian phát triển và liên kết giữa các khu vực được mở rộng.

Hạ tầng đô thị, công nghiệp có nhiều khởi sắc. Tỉnh đã thành lập 17 cụm công nghiệp với 43 dự án, tổng vốn đăng ký trên 8.136 tỷ đồng, tạo việc làm cho gần 10.200 lao động. Giai đoạn 2020-2025, các khu công nghiệp và khu kinh tế thu hút 97 dự án, tổng vốn đăng ký hơn 12.303 tỷ đồng.

Phối cảnh 3D dự án Times Riverside Tuyên Quang.

Chuyển đổi số và hạ tầng xã hội được quan tâm

Hạ tầng số ngày càng phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành và chính quyền địa phương hai cấp. Hệ thống mạng được kết nối tại 100% cơ quan hành chính; 100% cán bộ, công chức, viên chức được trang bị máy tính và kết nối internet; hệ thống hội nghị trực tuyến có 213 điểm cầu. Trung tâm tích hợp dữ liệu, Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh và nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu của tỉnh được duy trì ổn định.

Toàn tỉnh có 5.722 trạm thu phát sóng di động hoạt động; 100% trung tâm xã, phường có internet cáp quang và khoảng 96% dân số có khả năng tiếp cận internet băng rộng cố định tốc độ cao. Tuy nhiên, tỷ lệ ngầm hóa cáp viễn thông mới đạt gần 11,9%.

Hạ tầng giáo dục, y tế, văn hóa và nhà ở xã hội tiếp tục được chú trọng. Tỉnh có 1.038 cơ sở giáo dục, đào tạo, tỷ lệ phòng học kiên cố đạt 70,7%; trên 80% hệ thống y tế xã, phường đạt tiêu chí quốc gia. Đã hoàn thành 146 căn nhà ở xã hội; giao hoặc chấp thuận chủ đầu tư 4 dự án với 2.222 căn và đang xem xét 5 dự án quy mô khoảng 2.419 căn, góp phần từng bước đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân.

Tiếp tục khắc phục hạn chế, hướng tới đô thị xanh và bền vững

Bên cạnh kết quả đạt được, quá trình thực hiện vẫn còn khó khăn. Công tác bố trí nhân lực chuyên ngành quản lý đô thị ở cấp xã chưa đồng bộ, nhất là tại vùng cao, biên giới; một số quy hoạch sau sắp xếp chưa được cập nhật đầy đủ. Tiến độ thực hiện, giải ngân một số dự án còn chậm; hạ tầng tại một số khu vực chưa đồng bộ; khả năng huy động nguồn lực ngoài ngân sách còn hạn chế.

Hệ thống dữ liệu, thống kê đô thị chưa hoàn thiện; một số chỉ tiêu về kinh tế đô thị, nhà ở, môi trường và trật tự xây dựng chưa được tách riêng. Thời gian tới, tỉnh tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, nâng cao chất lượng nhân lực quản lý đô thị; ưu tiên hạ tầng thiết yếu, hạ tầng số; cải cách thủ tục hành chính, khai thác hiệu quả đất đai và thu hút đầu tư. Phát triển đô thị phải gắn với an sinh xã hội, bảo vệ môi trường, bản sắc văn hóa và khả năng chống chịu thiên tai.

Những kết quả sau hơn 4 năm thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TW và Kết luận số 224-KL/TW đã tạo nền tảng quan trọng để Tuyên Quang tổ chức lại không gian phát triển sau hợp nhất. Với quy hoạch đi trước, hạ tầng làm đột phá, quản lý đô thị dựa trên dữ liệu và sự tham gia của Nhân dân, tỉnh đang từng bước hướng tới hệ thống đô thị xanh, thông minh, hiện đại, có bản sắc và phát triển bền vững./.