Quy định cụ thể phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị quyết quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành về trình tự, thủ tục, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quá trình tổ chức thực hiện hoạt động giám sát của HĐND, Thường trực HĐND, các Ban của HĐND, Tổ đại biểu và đại biểu HĐND (trừ giám sát văn bản QPPL và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của cơ quan, tổ chức, cá nhân).

Đoàn giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh kiểm tra điểm sạt lở do mưa lũ trên tuyến đường ĐT 185, xã Kiên Đài.

Đối tượng áp dụng bao gồm HĐND, Thường trực HĐND, các Ban của HĐND, Tổ đại biểu và đại biểu HĐND; cơ quan giúp việc của HĐND (bao gồm Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND cấp tỉnh, Văn phòng HĐND và UBND cấp xã); các cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát cũng như các tổ chức, cá nhân có liên quan đến quá trình thực hiện giám sát.

Việc quy định cụ thể và đầy đủ phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng góp phần bảo đảm tính thống nhất trong tổ chức thực hiện hoạt động giám sát trên phạm vi cả nước; đồng thời khắc phục những bất cập, chồng chéo có thể phát sinh trong quá trình triển khai, qua đó nâng cao tính minh bạch, hiệu quả và trách nhiệm giải trình của các cơ quan, tổ chức trong thực thi chính sách, pháp luật.

Xây dựng chương trình giám sát hằng năm theo hướng trọng tâm, thiết thực

Nghị quyết số 114/2025/UBTVQH15 quy định cụ thể về việc xây dựng chương trình giám sát hằng năm của các chủ thể giám sát, bảo đảm hoạt động giám sát được triển khai có trọng tâm, trọng điểm và sát với yêu cầu thực tiễn.

Theo đó, việc xây dựng chương trình giám sát phải căn cứ vào đường lối, chủ trương của Đảng; quy định của pháp luật, nghị quyết của HĐND cùng cấp; kết quả thực hiện chương trình giám sát của năm trước; đề xuất của Thường trực HĐND, Ban của HĐND, Tổ đại biểu và đại biểu HĐND, Ủy ban MTTQ Việt Nam cùng cấp; ý kiến, kiến nghị của cử tri và tình hình thực tế ở địa phương.

Đáng chú ý, Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu lựa chọn số lượng, nội dung giám sát phải bảo đảm tính khả thi, phù hợp với khả năng tổ chức thực hiện của từng chủ thể giám sát và tình hình thực tế; tránh trùng lặp về nội dung, thời gian, địa bàn và đối tượng giám sát; hình thức giám sát phải phù hợp với nội dung giám sát.

Quy định chặt chẽ quy trình tổ chức hoạt động giám sát

Một điểm đáng chú ý của Nghị quyết số 114/2025/UBTVQH15 là quy định cụ thể trình tự, thủ tục tổ chức thực hiện hoạt động giám sát, nhằm bảo đảm tính khoa học, khách quan và minh bạch trong quá trình giám sát.

Theo đó, trước khi tiến hành giám sát, cơ quan có thẩm quyền phải xây dựng kế hoạch giám sát với các nội dung cụ thể như: mục đích, yêu cầu; phạm vi và đối tượng giám sát; phương thức tiến hành; thời gian thực hiện; thành phần tham gia. Kế hoạch giám sát phải được gửi đến cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát để chuẩn bị báo cáo và cung cấp tài liệu cần thiết.

Trong quá trình triển khai giám sát, đoàn giám sát có thể thực hiện nhiều hình thức khác nhau như nghiên cứu tài liệu, khảo sát thực tế, làm việc trực tiếp với các cơ quan, đơn vị liên quan nhằm đánh giá toàn diện việc thực hiện chính sách, pháp luật và các nghị quyết của HĐND.

Kiến nghị cấp có thẩm quyền sứa chữa tuyến đường từ quốc lộ 2 vào xã Thượng Sơn xuống cấp nghiêm trọng.

Sau khi kết thúc giám sát, đoàn giám sát có trách nhiệm xây dựng báo cáo kết quả giám sát, trong đó phân tích rõ những kết quả đạt được, chỉ ra những hạn chế, bất cập, xác định nguyên nhân và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan; đồng thời đề xuất các kiến nghị, giải pháp nhằm khắc phục những tồn tại trong quá trình thực hiện chính sách, pháp luật.

Làm rõ trách nhiệm của các chủ thể trong hoạt động giám sát

Nghị quyết số 114/2025/UBTVQH15 cũng quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong quá trình thực hiện hoạt động giám sát.

Thường trực HĐND có trách nhiệm điều hòa, phối hợp hoạt động giám sát giữa các Ban của HĐND, Tổ đại biểu và đại biểu HĐND; đồng thời theo dõi, đôn đốc việc triển khai thực hiện chương trình giám sát đã được HĐND thông qua.

Các Ban của HĐND căn cứ chức năng, nhiệm vụ và lĩnh vực phụ trách để tổ chức các cuộc giám sát chuyên đề, tổng hợp kết quả và báo cáo với Thường trực HĐND.

Đối với Tổ đại biểu và đại biểu HĐND, hoạt động giám sát được thực hiện thông qua việc nắm bắt tình hình thực tiễn tại địa bàn ứng cử, tiếp xúc cử tri, theo dõi việc giải quyết các kiến nghị của cử tri và giám sát việc thực hiện nghị quyết của HĐND.

Bên cạnh đó, các cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin, tài liệu theo yêu cầu của đoàn giám sát; đồng thời nghiêm túc thực hiện các kiến nghị, kết luận sau giám sát.

Tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử ở địa phương

Việc ban hành Nghị quyết số 114/2025/UBTVQH15 là bước tiếp tục hoàn thiện cơ chế pháp lý đối với hoạt động giám sát của HĐND, qua đó góp phần nâng cao vai trò và vị thế của cơ quan dân cử trong hệ thống chính trị.

Đối với các địa phương, việc triển khai thực hiện Nghị quyết sẽ tạo điều kiện để HĐND các cấp tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức giám sát, lựa chọn đúng và trúng những vấn đề trọng tâm, thiết thực gắn với yêu cầu phát triển của địa phương và nguyện vọng chính đáng của cử tri.

Thông qua hoạt động giám sát ngày càng được nâng cao về chất lượng và hiệu quả, HĐND sẽ phát huy tốt hơn vai trò đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân; đồng thời góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và không ngừng cải thiện đời sống của Nhân dân.