Làng Lô Lô Chải, xã Lũng Cú được vinh danh “Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2025”.

Từ tiềm năng đặc sắc đến sản phẩm du lịch

Lũng Cú nằm trong vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn, có cảnh quan núi đá đặc trưng cùng hệ thống di tích, làng văn hóa, kiến trúc truyền thống và các giá trị văn hóa phong phú của đồng bào các dân tộc. Trên địa bàn có Cột cờ Quốc gia Lũng Cú, Di tích hóa thạch Tay cuộn Ma Lé cùng hai di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là Lễ cúng tổ tiên dân tộc Lô Lô và Nghệ thuật trang trí trên trang phục của người Lô Lô Đen.

Đặc biệt, hệ thống lễ hội truyền thống được duy trì và tổ chức phù hợp với điều kiện thực tế. Hằng năm, địa phương tổ chức khoảng 5 lễ hội, trong đó có Lễ hội Đền Lũng Cú, Festival Hoa Mai Anh Đào ở cấp xã, Lễ hội Xuống Đồng và Lễ Cúng Thần Rừng của dân tộc Giáy ở cấp thôn. Các lễ hội vừa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng, vừa trở thành những điểm nhấn góp phần quảng bá hình ảnh, thu hút du khách và hình thành thêm các sản phẩm du lịch gắn với văn hóa dân tộc.

Một điểm đáng chú ý là sau khi sáp nhập từ ngày 1/7/2025, xã Lũng Cú được hình thành trên địa bàn mới rộng hơn, tạo không gian quản lý thống nhất, đồng thời mở ra điều kiện thuận lợi hơn để kết nối các điểm đến, sản phẩm và dịch vụ du lịch.

Quản lý nhà nước từng bước đi vào nền nếp

Trong giai đoạn 2023–2026, công tác lãnh đạo, chỉ đạo phát triển du lịch gắn với lễ hội được chính quyền địa phương quan tâm. Trước khi sáp nhập, các xã Lũng Cú, Lũng Táo và Ma Lé đã tập trung tổ chức lễ hội, phát triển du lịch cộng đồng, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, chỉnh trang cảnh quan, kiểm tra hoạt động dịch vụ và bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn cho du khách. Sau sáp nhập, UBND xã Lũng Cú tiếp tục rà soát, kế thừa các nhiệm vụ đang triển khai và từng bước thống nhất công tác quản lý trên địa bàn mới.

Nhiều chương trình, kế hoạch, quyết định được ban hành nhằm cụ thể hóa nhiệm vụ quản lý. Trong đó có các kế hoạch phát triển vùng trồng cây, hoa phục vụ du lịch; kiểm tra các dịch vụ phục vụ du lịch; thành lập Tổ phản ứng nhanh tại các điểm du lịch; kiện toàn tổ quản lý xây dựng, bảo tồn và phát triển làng du lịch. Sau sáp nhập, công tác tổ chức lễ hội, phát triển sản phẩm, quảng bá và phát huy giá trị văn hóa tiếp tục được cụ thể hóa bằng các kế hoạch phù hợp với tình hình mới.

Cùng với công tác chỉ đạo, hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật được chú trọng, công tác thanh tra, kiểm tra cũng được thực hiện thường xuyên. Cách làm kết hợp giữa tuyên truyền, hướng dẫn, phòng ngừa với kiểm tra, xử lý đã góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, từng bước đưa hoạt động kinh doanh dịch vụ du lịch vào nền nếp.

Du lịch phát triển, người dân từng bước trở thành chủ thể

Hiệu quả của công tác quản lý nhà nước được thể hiện rõ qua sự phát triển của hoạt động du lịch. Tổng lượt khách tăng từ 398.000 lượt năm 2023 lên 452.000 lượt năm 2025; doanh thu du lịch tăng từ 73 tỷ đồng lên 95 tỷ đồng. Số lao động tham gia hoạt động du lịch tăng từ 280 người năm 2023 lên 360 người năm 2025.

Hệ thống dịch vụ du lịch cũng từng bước mở rộng. Toàn xã hiện có 85 cơ sở lưu trú với khoảng 515 phòng, 830 giường; 11 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống; 1 hợp tác xã sản xuất, trưng bày và kinh doanh sản phẩm thêu dệt truyền thống của dân tộc Lô Lô; 7 cơ sở cho thuê trang phục dân tộc cùng nhiều hộ kinh doanh sản phẩm OCOP, hàng lưu niệm và dịch vụ trải nghiệm.

Đáng chú ý, phát triển du lịch ngày càng gắn với các giá trị văn hóa bản địa. Các sản phẩm thổ cẩm Lô Lô, rượu ngô men lá, mật ong bạc hà, hàng lưu niệm; hoạt động trải nghiệm trang phục dân tộc, ẩm thực truyền thống, tham quan làng nghề và tham gia lễ hội từng bước được khai thác thành sản phẩm phục vụ du khách. Trên địa bàn hiện có 2 sản phẩm OCOP, trong đó có Làng du lịch cộng đồng OCOP thôn Lô Lô Chải đã được Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism) vinh danh là “Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2025”.

Qua đó, người dân ngày càng tham gia trực tiếp vào chuỗi dịch vụ du lịch, từ lưu trú, ăn uống đến sản xuất, tiêu thụ sản phẩm truyền thống. Du lịch từng bước góp phần chuyển dịch cơ cấu thu nhập, tạo thêm sinh kế và nâng cao ý thức của cộng đồng trong bảo tồn văn hóa.

Du khách lưu lại khoảnh khắc trước căn nhà trình tường cổ kính tại làng Lô Lô Chải, xã Lũng Cú.

Gắn tổ chức lễ hội với bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch bền vững

Một trong những kết quả nổi bật là lễ hội ngày càng được tổ chức theo hướng vừa bảo tồn giá trị truyền thống, vừa tạo sản phẩm du lịch. Tổng kinh phí tổ chức các lễ hội trong giai đoạn 2023- 2026 khoảng 1,95 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ khoảng 750 triệu đồng, nguồn xã hội hóa khoảng 1,2 tỷ đồng. Việc huy động nguồn lực xã hội đã góp phần giảm áp lực cho ngân sách, đồng thời phát huy vai trò của cộng đồng trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa.

Cùng với đó, địa phương chú trọng bảo đảm môi trường, an ninh trật tự và an toàn thực phẩm tại các khu, điểm du lịch và nơi tổ chức lễ hội. Trong giai đoạn báo cáo đã tổ chức 66 đợt vệ sinh môi trường, kiểm tra 58 cơ sở về an toàn thực phẩm; hệ thống camera được tăng cường với 45 mắt giám sát. Trên địa bàn không xảy ra vụ cháy, nổ nghiêm trọng và không ghi nhận vụ ngộ độc thực phẩm.

Việc ứng dụng công nghệ số cũng từng bước được đẩy mạnh. Địa phương đã triển khai mã QR tại 2 điểm du lịch, xây dựng 1 bản đồ số phục vụ tra cứu thông tin; 100% cơ sở homestay áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt. Công tác quảng bá được thực hiện trên Facebook, Zalo, Fanpage, TikTok và các nền tảng số, góp phần đưa hình ảnh Lũng Cú, các lễ hội, sản phẩm OCOP và dịch vụ du lịch đến gần hơn với du khách.

Tạo nền tảng cho bước phát triển mới

Bên cạnh những kết quả đạt được, du lịch Lũng Cú vẫn đứng trước những yêu cầu cần tiếp tục giải quyết. Hạ tầng tại một số khu vực chưa đồng bộ; nguồn lực đầu tư còn hạn chế; chất lượng dịch vụ giữa các cơ sở chưa đồng đều; nhân lực còn thiếu kỹ năng chuyên môn, ngoại ngữ và ứng dụng công nghệ. Sản phẩm du lịch có tính liên kết, có khả năng kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách chưa nhiều.

Trong thời gian tới, việc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước cần tiếp tục gắn với hoàn thiện hạ tầng thiết yếu, chuẩn hóa chất lượng dịch vụ, phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng, tăng cường đào tạo nguồn nhân lực và đẩy mạnh chuyển đổi số. Đồng thời, cần tăng cường liên kết các điểm đến của Lũng Cú với các tuyến, điểm du lịch trong vùng Cao nguyên đá Đồng Văn, qua đó kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao mức chi tiêu của du khách.

Có thể khẳng định, giai đoạn 2023-2026 đã tạo những chuyển biến tích cực trong công tác quản lý nhà nước về phát triển du lịch gắn với lễ hội ở Lũng Cú. Từ việc hoàn thiện phương thức quản lý, tăng cường kiểm tra, bảo đảm môi trường du lịch đến phát triển sản phẩm, quảng bá và huy động nguồn lực xã hội, địa phương đang từng bước hình thành một hướng đi phù hợp: lấy văn hóa làm nền tảng, cộng đồng làm chủ thể, du lịch làm động lực tạo sinh kế và bảo tồn các giá trị đặc sắc của vùng đất địa đầu Tổ quốc./.