Việc ban hành Bộ luật Hình sự và các văn bản luật sửa đổi, bổ sung đã góp phần khắc phục những hạn chế, bất cập của Bộ Luật Hình sự năm 1999, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn đang đặt ra và bảo đảm hiệu quả đấu tranh phòng, chống tối phạm trong bối cảnh xây dựng, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Hội nghị tổng kết thi hành Bộ Luật Hình sự năm 2015.
Thời gian qua, công tác điều tra, truy tố tội phạm đã có những chuyển biến tích cực, đảm bảo đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Các cơ quan tiến hành tố tụng đã tích cực, chủ động trong công tác, thực hiện tốt cơ chế phối hợp với các cơ quan hữu quan trong hoạt động điều tra, khám phá tội phạm, người phạm tội. Số vụ án khởi tố điều tra và kết quả xử lý năm sau cao hơn năm trước. Các trường hợp đình chỉ điều tra, tạm đình chỉ điều tra chiếm tỷ lệ nhỏ trong các vụ án kết thúc điều tra, hạn chế được oan, sai; chủ động phòng ngừa tội phạm; góp phần kiềm chế sự gia tăng của tội phạm, giữ vững ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội.
Trong công tác xét xử của ngành tòa án, việc áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 đã đạt được nhiều kết quả tích cực, phát huy hiệu quả, thể hiện tinh thần chủ động phòng ngừa và kiên quyết đấu tranh chống tội phạm, thông qua hình phạt nhằm răn đe, giáo dục, cảm hóa, cải tạo người phạm tội trở thành người lương thiện. Công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp giai đoạn truy tố các tội phạm hình sự với tỷ lệ truy tố đúng thời hạn đạt 100%, tỷ lệ truy tố đúng tội danh trong các năm vượt chỉ tiêu so với chỉ tiêu đặt ra của Quốc hội. Chất lượng công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát giải quyết các vụ án hình sự được đảm bảo.
Về công tác ban hành văn bản hướng dẫn thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015, các cơ quan được giao nhiệm vụ đã xây dựng và ban hành nhiều văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành các điều, khoản, điểm của bộ luật, trong đó, Chính phủ ban hành 01 Nghị định; Toà án nhân dân tối cao đã xây dựng và ban hành 18 nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán hướng dẫn quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015, 18 công văn giải đáp, hướng dẫn áp dụng thống nhất quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 đối với các cơ quan tiến hành tố tụng.
Quang cảnh điểm cầu Hội nghị tại Công an tỉnh Tuyên Quang.
Tuy nhiên, qua hơn 8 năm tổ chức thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015 cũng đã bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc. Cụ thể: Một số quy định của Bộ luật chưa phù hợp với thực tiễn, chưa phù hợp về kỹ thuật lập pháp; Bộ luật Hình sự năm 2015 chưa có quy định để điều chỉnh đối với một số hành vi nguy hiểm mới nảy sinh trong thực tiễn hoặc chưa có quy định để thể chế hóa quy định của Đảng, nội luật hóa các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; một số quy định chưa cụ thể, không rõ ràng nhưng chưa có văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thi hành hoặc quy định chi tiết...
Do đó, thời gian tới, để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, góp phần bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng chống tội phạm, việc hoàn thiện Bộ luật Hình sự năm 2015 cần được tiến hành theo hướng đồng bộ, thống nhất, toàn diện, công khai, minh bạch, dễ tiếp cận, dễ áp dụng, phù hợp với thực tiễn, đáp ứng các quy định quốc tế. Cụ thể, thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các quan điểm của Đảng về xây dựng, bảo vệ, phát triển đất nước, phòng, chống tội phạm trong tình hình mới; khắc phục có trọng tâm, trọng điểm các vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015. Tiếp tục luật hóa các điều ước quốc tế, khuyến nghị của các tổ chức quốc tế mà Việt Nam là thành viên, đặt trong tổng thể yêu cầu hội nhập quốc tế đồng bộ, chủ động, tích cực, toàn diện, sâu rộng, chất lượng và hiệu quả hơn theo tinh thần Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới.
Đại diện lãnh đạo Ban Pháp chế HĐND tỉnh dự Hội nghị tổng kết thi hành Bộ Luật Hình sự năm 2015.
Bộ luật Hình sự năm 2015 là cơ sở pháp lý quan trọng trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, bảo vệ các quyền cơ bản của con người, các quyền hợp pháp của các tổ chức, cá nhân và công dân đều được pháp luật bảo vệ, đảm bảo xây dựng trật tự kỷ luật kỷ cương, an ninh an toàn, lành mạnh và công bằng xã hội. Đã thể chế hóa các chính sách pháp luật của Đảng, Nhà nước trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, đặc biệt là các chính sách nhân đạo của Đảng, Nhà nước, góp phần nâng cao công tác phòng ngừa, đấu tranh phòng chống tội phạm và xử lý người phạm tội, tạo điều kiện cho những người phạm tội có quá trình cải tạo, được hưởng các chính sách khoan hồng của Đảng, Nhà nước…Cùng với những kết quả đã đạt được, qua hơn 8 năm triển khai thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015 đã bộc lộ những vướng mắc, bất cập. Chính vì vậy, việc sửa đổi bổ sung những quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 trong thời gian tới là rất cần thiết. Các đơn vị chức năng, các bộ ngành, Công an các đơn vị địa phương cần cập nhật và cụ thể hóa các quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước về đấu tranh phòng chống tội phạm trong tình hình mới, phát triển kinh tế của đất nước trong thời gian tới đặc biệt là các nghị quyết mới của Bộ Chính trị. Việc sửa đổi, bổ sung cũng cần đảm bảo đồng bộ với hệ thống chính sách pháp luật trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung. Các quy định pháp luật phải có tính ổn định lâu dài, tính dự báo, tính đồng bộ với hệ thống pháp luật và các điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia.
