Cán bộ Trung tâm phục vụ hành chính công xã Vĩnh Tuy tiếp nhận hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính cho người dân. Ảnh Mộc Lan.

Chuyển đổi số - động lực đổi mới công tác quản lý và phát triển văn hóa

Thực tiễn cho thấy, nhiều giá trị văn hóa truyền thống đang đứng trước yêu cầu phải được bảo tồn bằng những phương thức mới. Nếu trước đây việc lưu giữ chủ yếu dựa vào hồ sơ giấy, hiện vật hoặc các hình thức trưng bày trực tiếp thì ngày nay công nghệ số cho phép lưu trữ, quản lý và khai thác dữ liệu một cách khoa học, lâu dài và thuận tiện hơn. Đây cũng là điều kiện để người dân tiếp cận các giá trị văn hóa mọi lúc, mọi nơi thông qua môi trường số.

Kế hoạch của tỉnh đặt mục tiêu xây dựng nền tảng quản lý văn hóa hiện đại trên cơ sở ứng dụng công nghệ số, phát triển dữ liệu số và kết nối đồng bộ giữa các lĩnh vực văn hóa. Đây không chỉ là yêu cầu của công tác quản lý mà còn là tiền đề quan trọng để hình thành các dịch vụ văn hóa số, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa trong tương lai.

Xây dựng hệ sinh thái văn hóa số đồng bộ, hiện đại

Một trong những điểm nổi bật của Kế hoạch là định hướng xây dựng hệ sinh thái văn hóa số với sự tham gia của nhiều lĩnh vực như di sản văn hóa, thư viện, bảo tàng, nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, triển lãm, văn hóa cơ sở và quảng bá hình ảnh địa phương.

Theo đó, tỉnh sẽ từng bước xây dựng, chuẩn hóa và hoàn thiện cơ sở dữ liệu số về di sản văn hóa, hiện vật, thư viện, bảo tàng và các thiết chế văn hóa; đẩy mạnh số hóa tư liệu, hiện vật, tài liệu quý; ứng dụng công nghệ trong bảo quản, lưu trữ và khai thác dữ liệu. Việc hình thành kho dữ liệu văn hóa thống nhất không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo điều kiện để kết nối, chia sẻ và khai thác thông tin phục vụ nghiên cứu, giáo dục, du lịch và quảng bá hình ảnh địa phương.

Cùng với đó, các nền tảng số sẽ được ứng dụng mạnh mẽ trong hoạt động của thư viện, bảo tàng, trung tâm văn hóa, góp phần đa dạng hóa phương thức phục vụ, mở rộng khả năng tiếp cận của người dân đối với các giá trị văn hóa. Những ứng dụng như tham quan trực tuyến, tra cứu dữ liệu số, triển lãm số hay giới thiệu hiện vật bằng công nghệ thực tế ảo sẽ từng bước đưa văn hóa đến gần hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ.

Phiên chợ số Lâm Bình - Kết nối từ bản làng tới mọi miền đất nước. Ảnh Hoàng Tuyên.

Một trong những ý nghĩa quan trọng của chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa là góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản bằng phương thức hiện đại. Khi các di sản được số hóa, lưu trữ và giới thiệu trên môi trường số, không chỉ giảm nguy cơ mai một tư liệu mà còn tạo điều kiện để đông đảo người dân, du khách trong và ngoài nước tiếp cận, tìm hiểu về lịch sử, truyền thống và bản sắc văn hóa của tỉnh.

Đối với Tuyên Quang - vùng đất giàu truyền thống cách mạng, nơi hội tụ nhiều di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, lễ hội và di sản văn hóa đặc sắc – việc ứng dụng công nghệ số sẽ góp phần quảng bá hình ảnh quê hương, thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa, tạo thêm nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Bên cạnh bảo tồn di sản, Kế hoạch cũng hướng tới phát triển các sản phẩm, dịch vụ văn hóa trên môi trường số; khuyến khích đổi mới sáng tạo, từng bước hình thành các mô hình kinh doanh phù hợp với xu thế phát triển của kinh tế số và công nghiệp văn hóa.

MỤC TIÊU NỔI BẬT CỦA KẾ HOẠCH

✔ Từng bước xây dựng hệ sinh thái văn hóa số đồng bộ trên địa bàn tỉnh.

✔ Phát triển cơ sở dữ liệu số về di sản văn hóa, thư viện, bảo tàng và các lĩnh vực văn hóa.

✔ Đẩy mạnh số hóa tài liệu, hiện vật, tư liệu văn hóa; tăng cường kết nối và chia sẻ dữ liệu.

✔ Ứng dụng công nghệ số trong quản lý, bảo tồn, quảng bá và phát huy giá trị văn hóa.

✔ Phát triển các dịch vụ, sản phẩm văn hóa trên môi trường số; nâng cao khả năng tiếp cận của người dân.

✔ Gắn chuyển đổi số với phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch và quảng bá hình ảnh Tuyên Quang.

Các tiết mục văn nghệ đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc chào mừng Lễ công bố Làng sáng tạo nội dung số Lâm Bình. Ảnh Kim Thoa.

Phát huy trách nhiệm của các cấp, các ngành

Để Kế hoạch đạt hiệu quả, cần có sự tham gia đồng bộ của các sở, ngành, địa phương và các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực văn hóa. Trong đó, ngành Văn hóa giữ vai trò nòng cốt trong tham mưu tổ chức thực hiện, xây dựng cơ sở dữ liệu, triển khai các nền tảng số và hướng dẫn chuyên môn; các cơ quan liên quan phối hợp bảo đảm hạ tầng công nghệ, nguồn lực và an toàn thông tin; chính quyền địa phương chủ động rà soát, cập nhật dữ liệu, phát huy giá trị các thiết chế văn hóa và các di sản trên địa bàn.

Đồng thời, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ngành văn hóa cần không ngừng nâng cao năng lực số, chủ động ứng dụng công nghệ vào công việc; khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng cùng tham gia xây dựng môi trường văn hóa số, góp phần lan tỏa các giá trị tốt đẹp của quê hương, đất nước.

Lan tỏa giá trị văn hóa trong thời đại số

Chuyển đổi số không thay thế những giá trị truyền thống mà tạo ra phương thức mới để gìn giữ và phát huy các giá trị ấy. Khi dữ liệu được số hóa, di sản được kết nối và văn hóa được lan tỏa trên môi trường số, khoảng cách về không gian và thời gian dần được thu hẹp, giúp nhiều người hơn có cơ hội tiếp cận, tìm hiểu và tự hào về bản sắc văn hóa quê hương.

Với quyết tâm của tỉnh cùng sự vào cuộc của các cấp, các ngành và toàn xã hội, việc triển khai Kế hoạch chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa sẽ tạo bước chuyển mạnh mẽ trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa; đồng thời mở ra không gian phát triển mới cho công nghiệp văn hóa, du lịch và kinh tế số. Đây cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng nền văn hóa Tuyên Quang tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, phát triển hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của tỉnh trong những năm tới./.