Quốc hội thông qua nghị quyết về việc rút ngắn nhiệm kỳ Quốc hội khoá XV và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021 - 2026; Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.

Rút ngắn nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026

Ngày 21/5/2025, Quốc hội khóa XV đã thông qua Nghị quyết số 199/2025/QH15 về việc rút ngắn nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021 - 2026, đồng thời ấn định ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Theo đó, cuộc bầu cử tới đây sẽ diễn ra vào ngày 15/3/2026, sớm khoảng hơn 2 tháng so với các cuộc bầu cử trước đây. Chậm nhất 60 ngày sau ngày bầu cử 15/3/2026, kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI sẽ được triệu tập; Hội đồng nhân dân các cấp cũng sẽ họp trong thời hạn 45 ngày.

Quang cảnh hội nghị trực tuyến toàn quốc quán triệt Chỉ thị của Bộ Chính trị, triển khai công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 (Điểm cầu tại tỉnh).

Thẩm quyền phù hợp với chính quyền địa phương 02 cấp

Ngày 24/6/2025, tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã ban hành Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân số 85/2015/QH13, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025. Luật có những điều chỉnh để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, vì vậy, các địa phương cần rà soát lại toàn bộ các công việc liên quan đến nghiệp vụ bầu cử, từ công tác thành lập các tổ chức phụ trách bầu cử; phân công, phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức, đơn vị, chuẩn bị các trang thiết bị, tài liệu để bảo đảm thống nhất, đồng bộ với mô hình tổ chức chính quyền địa phương và theo hướng dẫn của các cơ quan có thẩm quyền.

Một trong những điểm mới đó là các quy định liên quan đến thẩm quyền xác định khu vực bỏ phiếu và các tổ chức phụ trách bầu cử. Theo đó, Uỷ ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền quyết định việc xác định khu vực bỏ phiếu và báo cáo Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh. Trường hợp cần thiết, Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh điều chỉnh việc xác định khu vực bỏ phiếu. Nội dung này được quy định tại khoản 4 Điều 11 Luật Bầu cử nhằm rút ngắn quy trình thực hiện, đồng thời thể hiện rõ hơn về phân cấp, phân quyền, bảo đảm cân đối số lượng cử tri giữa các đơn vị bầu cử, tạo điều kiện thuận lợi nhất để mọi công dân thực hiện quyền bầu cử của mình.

Quang cảnh buổi kiểm tra của Đoàn kiểm tra số 2 của Ủy ban bầu cử tỉnh làm việc với các xã Xuân Vân, Kiến Thiết, Lực Hành.

Điều chỉnh tăng số lượng thành viên của các tổ chức phụ trách bầu cử khi không còn tổ chức bầu cử cấp huyện để bảo đảm hiệu quả công tác bầu cử ở cơ sở. Sau khi được sửa đổi, bổ sung, các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương gồm: (i) Ủy ban bầu cử ở tỉnh, thành phố, Ủy ban bầu cử ở xã, phường, đặc khu; (ii) Ban bầu cử đại biểu Quốc hội, Ban bầu cử đại biểu HĐND cấp tỉnh, Ban bầu cử đại biểu HĐND cấp xã; (iii) Tổ bầu cử. Cụ thể: Ủy ban bầu cử ở tỉnh là 23-37 thành viên (trước kia là 21-31 thành viên); Ủy ban bầu cử ở xã là 9-17 thành viên (trước kia là 9-11 thành viên); Ban bầu cử đại biểu Quốc hội là 9-17 thành viên (trước kia là 9-15 thành viên); Ban bầu cử Hội đồng nhân dân cấp tỉnh là 11-15 thành viên (trước kia là 11-13 thành viên); Ban bầu cử Hội đồng nhân dân cấp xã là 9-15 thành viên (trước kia là 7-9 thành viên). Các nội dung này được quy định tại Điều 21, 22, 24, 25 của Luật Bầu cử.

Thành phần tham dự các hội nghị hiệp thương cũng được điều chỉnh: Đại diện Mặt trận Tổ quốc cấp huyện được thay bằng đại diện Mặt trận Tổ quốc cấp xã trực thuộc. Nội dung này được quy định tại các Điều 39, 44, 49 của Luật Bầu cử, góp phần bảo đảm tính đại diện trực tiếp và gần gũi hơn với cử tri.

Một điểm đáng chú ý là việc đổi mới, đa dạng hình thức vận động bầu cử. Bên cạnh tiếp xúc cử tri trực tiếp, Điều 66 Luật cho phép tổ chức trực tuyến hoặc trực tiếp kết hợp với trực tuyến, với điều kiện bảo đảm kỹ thuật, an toàn thông tin và an ninh mạng. Ủy ban nhân dân nơi tổ chức hội nghị tiếp xúc cử tri có trách nhiệm thông báo về hình thức, nội dung, thời gian, địa điểm tổ chức hội nghị, điểm truy cập trực tuyến để cử tri tham dự đông đủ. Quy định này không chỉ phù hợp với xu thế phát triển của khoa học công nghệ mà còn góp phần mở rộng kênh tương tác, tăng cường sự tham gia của cử tri trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ. Đây là một bước tiến quan trọng, tạo tiền đề hiện đại hóa công tác bầu cử, minh chứng cho sự linh hoạt, thích ứng của pháp luật với thực tiễn.

Bên cạnh đó, Luật đã được bổ sung một số điểm mới nhằm khắc phục một số vướng mắc phát sinh trong thực tiễn trong công tác triển khai các cuộc bầu cử trước đây, cụ thể: (1) Bổ sung chức danh “Thư ký” của Ủy ban bầu cử và Ban bầu cử, bổ sung thành phần đại diện Đoàn đại biểu Quốc hội tham gia làm Ủy viên Ủy ban bầu cử ở tỉnh, đồng thời, quy định danh sách Ủy ban bầu cử ở xã phải được gửi đến Ủy ban bầu cử ở tỉnh tại Điều 22, 24. (2) Bổ sung quy định về việc hướng dẫn chuyển hồ sơ ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh khi người ứng cử chuyển công tác từ đơn vị hành chính này sang đơn vị hành chính khác mà đã hết thời hạn nộp hồ sơ ứng cử tại khoản 4 Điều 36.  

Quang cảnh Hội nghị Hiệp thương lần thứ nhất thỏa thuận về cơ cấu, thành phần, số lượng người ứng cử ĐBQH khóa XVI.

Luật Sửa đổi, bổ sung đã điều chỉnh các mốc thời gian thực hiện quy trình, thủ tục bầu cử phù hợp với thời gian tổ chức sớm hơn khoảng 2 tháng so với các cuộc bầu cử trước, cụ thể:  

Thời gian tổ chức hội nghị hiệp thương lần thứ 2 được tổ chức chậm nhất là 40 ngày trước ngày bầu cử (trước đây là 65 ngày). Tại khoản 1 Điều 56, thời gian tổ chức hội nghị hiệp thương lần thứ 3 được tổ chức chậm nhất là 23 ngày trước ngày bầu cử (trước đây là 35 ngày).

Thời hạn công bố, niêm yết danh sách ứng cử đại biểu Quốc hội chậm nhất là 16 ngày trước ngày bầu cử (trước đây là 20 ngày). Thời gian tiến hành bầu cử thêm, bầu cử lại chậm nhất là 7 ngày sau ngày bầu cử (trước đây là 15 ngày); thời hạn công bố kết quả bầu cử, danh sách trúng cử đại biểu Quốc hội chậm nhất 10 ngày sau bầu cử (trước đây là 20 ngày), bằng thời hạn công bố kết quả bầu cử, danh sách trúng cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

Thời gian tiếp nhận khiếu nại về kết quả bầu cử chậm nhất là 3 ngày kể từ khi công bố kết quả bầu cử. Thời gian xem xét giải quyết khiếu nại về kết quả bầu cử chậm nhất là 7 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại đối với cả kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội và kết quả bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân (trước đây là 30 ngày đối với kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội và 20 ngày đối với kết quả bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân).

Ngoài ra, Luật bổ sung khoản 3 vào sau khoản 2 Điều 98, quy định trong quá trình triển khai thực hiện công tác bầu cử, nếu có phát sinh vướng mắc, giao Hội đồng bầu cử quốc gia chủ động điều chỉnh thời gian phù hợp với thực tế và hướng dẫn các tổ chức phụ trách bầu cử thực hiện.

Nội dung mới về nghiệp vụ bầu cử

Ngày 12/10/2025, Bộ Trưởng Bộ Nội vụ ban hành Thông tư số 21/2025/TT-BNV Hướng dẫn nghiệp vụ công tác tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.

- Về ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong tổ chức cuộc bầu cử

Tại Điều 5 Thông tư có nhiều nội dung mới, mang tính đột phá trong việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong thực hiện công tác bầu cử. Tuy nhiên, việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong nghiệp vụ công tác bầu cử cần thực hiện thận trọng, bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật về bầu cử và bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin về kiểm phiếu, kết quả bầu cử. Theo đó, các địa phương cần lưu ý một số vấn đề sau trong quá trình thực hiện:

Một là, cần tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong tuyên truyền, vận động bầu cử; trong lập, cập nhật, niêm yết danh sách cử tri; in thẻ cử tri; theo dõi tiến độ cử tri đi bầu; hỗ trợ kiểm phiếu, tổng hợp kết quả, bảo đảm chính xác, an toàn, bảo mật thông tin, phù hợp với quy định của Luật An toàn thông tin mạng, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và quy định của pháp luật về bầu cử.

Hai là, trước khi áp dụng các ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong nghiệp vụ công tác bầu cử, các địa phương phải xây dựng kế hoạch, phương án cụ thể, bảo đảm tuyệt đối an ninh, an toàn dữ liệu, có vận hành thử và kiểm tra hệ thống. Trường hợp ứng dụng liên quan đến cách thức, trình tự bỏ phiếu, cập nhật kết quả bầu cử; quá trình kiểm phiếu, tổng hợp kết quả bầu cử thì Ủy ban bầu cử cấp tỉnh phải báo cáo, xin ý kiến Hội đồng bầu cử quốc gia trước khi thực hiện.

Ba là, đẩy mạnh công tác tập huấn trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp và trực tuyến cho các tổ chức phụ trách bầu cử, đặc biệt thành viên Tổ bầu cử (là lực lượng trực tiếp tác nghiệp cụ thể trong ngày bầu cử) về việc áp dụng các ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong nghiệp vụ công tác bầu cử.

- Về lập, niêm yết, rà soát, cập nhật danh sách cử tri và phát thẻ cử tri

Đây là chương mới trong Thông tư gồm các Điều 10, 11, 12 quy định thẩm quyền, nguyên tắc, trình tự lập và niêm yết danh sách cử tri, xử lý các tình huống đặc thù (người tạm trú, di dân tự do, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự). Đồng thời tích hợp quy định của Bộ Công an trong việc sử dụng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, ứng dụng VNeID trong lập danh sách và in thẻ cử tri; bổ sung các hướng dẫn trong việc rà soát, cập nhật, điều chỉnh danh sách cử tri trong các tình huống đặc biệt (như: khu vực phải phong tỏa do bùng phát dịch bệnh, khu vực bị thiên tai, hỏa hoạn, khu vực di dân) hoặc trường hợp cử tri đi bỏ phiếu ở nơi khác…

- Các công việc chuẩn bị trước ngày bầu cử của Tổ bầu cử

Chương IV Thông tư gồm 07 điều, từ Điều 13 đến Điều 19 đã hướng dẫn cụ thể các nội dung nhiệm vụ, công việc chuẩn bị cho ngày bầu cử; chuẩn hóa, thống nhất việc trang trí khu vực bỏ phiếu, bố trí ở trong và ngoài phòng bỏ phiếu; mẫu trang trí; chuẩn bị hòm phiếu chính, hòm phiếu phụ, phiếu bầu, con dấu, biểu mẫu, phù hiệu. Hướng dẫn phân công nhiệm vụ cho thành viên Tổ bầu cử; quy định chặt chẽ về bảo vệ, niêm phong, bàn giao tài liệu, bảo đảm an toàn, nghiêm túc trong công tác chuẩn bị; việc tuyên truyền, thông tin về ngày bầu cử, danh sách, tiểu sử người ứng cử đến cử tri trong những ngày trước bầu cử.

- Các công việc trong ngày bầu cử của Tổ bầu cử

Chương V của Thông tư gồm 21 điều, từ Điều 20 đến Điều 31 đã hướng dẫn về trình tự thực hiện các công việc trong ngày bầu cử như việc khai mạc, tổ chức bỏ phiếu, kết thúc bỏ phiếu, kiểm phiếu. Đây là những nội dung rất quan trọng của cuộc bầu cử, vì vậy Thông tư đã hướng dẫn chi tiết các bước phải thực hiện, các tình huống có thể phát sinh cần phải kịp thời xử lý trong ngày bầu cử. Đồng thời, Thông tư đã kế thừa và tích hợp các văn bản hướng dẫn về nghiệp vụ bầu cử của Hội đồng bầu cử quốc gia đã thực hiện trong cuộc bầu cử năm 2021 để bổ sung, hoàn thiện các nội dung liên quan đến xử lý các tình huống phát sinh như tổ chức bầu cử tại khu vực phải phong tỏa do bùng phát dịch bệnh, khu vực bị thiên tai, hỏa hoạn, việc bỏ phiếu của cử tri là lực lượng vũ trang nhân dân, các cử tri là công nhân đang làm việc tại giàn khoan, công trình và đội tàu trên biển; việc tổ chức bỏ phiếu sớm; việc kiểm phiếu và bảo vệ thông tin mật ở khu vực bỏ phiếu sớm…

Tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thắng lợi cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031

Ngay sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết số 199/2025/QH15 về việc rút ngắn nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021 - 2026, ấn định ngày bầu cử nhiệm kỳ mới, Tuyên Quang đã sớm triển khai các bước chuẩn bị với tinh thần chủ động, đồng bộ chuẩn bị cho “Ngày hội của toàn dân”.

Hội nghị liên tịch giới thiệu người ứng cử đại biểu HĐND phường Hà Giang 1, nhiệm kỳ 2026-2031.

Đến nay, công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức triển khai cuộc bầu cử trên địa bàn tỉnh đã được các cấp ủy đảng, chính quyền, Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc và các cơ quan, đơn vị liên quan quan tâm chỉ đạo quyết liệt, triển khai đồng bộ, bài bản, đúng định hướng và đúng tiến độ theo quy định của Trung ương và của tỉnh. Hệ thống văn bản lãnh đạo, chỉ đạo được ban hành đầy đủ, kịp thời; cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị được thực hiện chặt chẽ, thống nhất. Toàn tỉnh đã thành lập 887 tổ chức phụ trách bầu cử, trong đó có Ủy ban bầu cử tỉnh gồm 30 thành viên; 4 Ban bầu cử đại biểu Quốc hội và 13 Ban bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh. Ở cấp xã, 124 Ủy ban bầu cử và 745 Ban bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã được thành lập đúng thời gian, đủ thành phần theo luật định. 

Uỷ ban bầu cử tỉnh Tuyên Quang đã ban hành văn bản hướng dẫn một số nội dung về công tác tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, nhằm bảo đảm thống nhất trong tổ chức triển khai các nhiệm vụ chuẩn bị bầu cử theo đúng quy định của pháp luật, đồng thời, chú trọng tập huấn nghiệp vụ, phân công nhiệm vụ cụ thể để mỗi tổ chức phụ trách bầu cử thực sự vận hành hiệu quả. Đến thời điểm hiện tại, Ủy ban bầu cử tỉnh đã hoàn thành việc ấn định và công bố các đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử, toàn tỉnh xác định 725 đơn vị bầu cử.

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp trong toàn tỉnh đã hoàn thành Hội nghị hiệp thương lần thứ nhất, thống nhất cơ cấu, thành phần và phân bổ số lượng người được giới thiệu ứng cử bảo đảm theo các quy định của Trung ương, đặc điểm dân cư và yêu cầu phát triển của tỉnh, nhằm nâng cao tính đại diện và chất lượng hoạt động của cơ quan dân cử. Theo đó, tỉnh được bầu 10 đại biểu Quốc hội; số lượng người được giới thiệu ứng cử tối thiểu 18 người với cơ cấu gồm người dân tộc thiểu số, phụ nữ, đại biểu ngoài Đảng, đại biểu trẻ tuổi, đại biểu tái cử; số đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh được bầu 62 người; số lượng người được giới thiệu ứng cử 101 người. Đối với cấp xã, 124/124 xã, phường đã hoàn thành việc tổ chức hội nghị hiệp thương lần thứ nhất để thỏa thuận, thống nhất về cơ cấu, thành phần và phân bổ số lượng người được giới thiệu ứng cử. Số đại biểu được bầu 2.528 người; số lượng người được giới thiệu ứng cử 12.188 người.

Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh đã ban hành Quyết định Thành lập Đoàn giám sát công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang và triển khai giám sát tại một số xã, phường. Qua giám sát, đã đề nghị Uỷ ban nhân dân, Uỷ ban bầu cử, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các xã quan tâm chỉ đạo thực hiện một số nhiệm vụ để tổ chức thực hiện cuộc bầu cử đúng định hướng, đúng trình tự, thủ tục và tiến độ theo quy định.

Công tác thông tin, tuyên truyền được đẩy mạnh với nhiều hình thức đa dạng, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Công tác bảo đảm an ninh, trật tự được chủ động triển khai, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn tỉnh được giữ vững, ổn định; cơ sở vật chất, điều kiện phục vụ bầu cử được chuẩn bị chu đáo, kịp thời.

Với quyết tâm tổ chức thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, Ủy ban Bầu cử tỉnh Tuyên Quang và các xã, phường cùng các cơ quan liên quan đang tích cực thực hiện các nhiệm vụ đảm bảo đúng tiến độ, chất lượng để ngày bầu cử thực sự trở thành ngày hội lớn của toàn dân, đáp ứng kỳ vọng của cử tri, nhân dân để người dân bỏ phiếu, chọn ra những người xứng đáng làm đại biểu của Nhân dân.