Hiện nay, nhiều trường hợp con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học đã được cơ quan có thẩm quyền xác nhận mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên và đang hưởng trợ cấp ưu đãi hằng tháng theo chính sách người có công với cách mạng. Việc xác nhận này đã được thực hiện thông qua hồ sơ chuyên ngành, có quyết định và phiếu điều chỉnh trợ cấp hợp pháp. Tuy nhiên, khi các đối tượng này làm thủ tục để hưởng trợ cấp tuất hằng tháng theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, cơ quan Bảo hiểm xã hội vẫn yêu cầu phải có “Biên bản giám định y khoa” theo quy định của hồ sơ bảo hiểm xã hội. Trên thực tế, đối với người bệnh tâm thần đặc biệt nặng, việc tổ chức giám định lại trong nhiều trường hợp gây khó khăn về kinh tế rất lớn cho gia đình và ảnh hưởng đến tình trạng sức khỏe của người bệnh. Trong khi đó, mức suy giảm khả năng lao động đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác lập và đang được ngân sách nhà nước chi trả trợ cấp thường xuyên.

Tình trạng: Đã được trả lời, giải quyết xong

1. Căn cứ nội dung kiến nghị, UBND tỉnh đã giao Bảo hiểm xã hội tỉnh rà soát việc tiếp nhận, giải quyết chế độ tử tuất trên địa bàn xã Hàm Yên, kết quả rà soát có 01 trường hợp thuộc đối tượng đang hưởng trợ cấp ưu đãi hằng tháng đề nghị hưởng chế độ tử tuất. Quá trình tiếp nhận, hướng dẫn và giải quyết chế độ cụ thể như sau:

 - Ngày 12/2/2026, Bảo hiểm xã hội (BHXH) cơ sở Hàm Yên tiếp nhận hồ sơ của ông Phạm Quang Hoàn là con đẻ ông Phạm Quang Chiến, hưởng chế độ hưu trí mã số: 0820825138, chết ngày 31/10/2025, đề nghị giải quyết chế độ tử tuất hàng tháng đối với 03 thân nhân gồm: bà Nguyễn Thị Thiện (vợ), sinh 31/12/1953; ông Phạm Văn Công (con), sinh 17/7/1977; ông Phạm Văn An (con) sinh 17/02/1979.

 - Căn cứ quy định tại Khoản 2 Điều 86 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, trong đó tại điểm b, điểm c quy định điều kiện hưởng chế độ tử tuất đối với thân nhân là vợ, chồng, con của người chết:

“b) Con bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên;

c) Vợ, chồng đủ tuổi theo quy định tại khoản 2 Điều 169 của Bộ luật Lao động. Vợ, chồng chưa đủ tuổi theo quy định tại khoản 2 Điều 169 của Bộ luật Lao động mà bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.”

Đồng thời tại khoản 2 Điều 90 Luật BHXH số 41/2024/QH15 quy định về hồ sơ hưởng chế độ tử tuất:

“2. Hồ sơ đề nghị hưởng chế độ tử tuất đối với thân nhân của người đang hưởng lương hưu hoặc đang tạm dừng hưởng lương hưu hoặc trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng đã nghỉ việc bao gồm:

a) Bản sao giấy chứng tử hoặc trích lục khai tử hoặc bản sao giấy báo tử hoặc bản sao quyết định của Toà án tuyên bố là đã chết;

b) Tờ khai của thân nhân;

c) Biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng giám định y khoa hoặc bản sao giấy xác nhận mức độ khuyết tật đặc biệt nặng có thể hiện kết luận của Hội đồng giám định y khoa ghi rõ tỷ lệ phần trăm suy giảm khả năng lao động đối với thân nhân bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.”

Căn cứ quy định nêu trên, sau khi kiểm tra hồ sơ tại thời điểm tiếp nhận, có 02 thân nhân đủ điều kiện hưởng chế độ tử tuất theo quy định là bà Nguyễn Thị Thiện (là vợ, đủ tuổi theo quy định tại khoản 2 Điều 169 của Bộ luật Lao động) và ông Phạm Văn Công (là con, có Biên bản Giám định của Hội đồng Giám định y khoa kết luận bị suy giảm khả năng lao động tỷ lệ là 81%).

 - Đối với trường hợp ông Phạm Văn An có các giấy tờ bao gồm: 01 quyết định số 24/QĐ-UB ngày 26/01/1998 của UBND tỉnh Tuyên Quang về việc trợ cấp tạm thời cho các đối tượng bị dị dạng, dị tật, mắc bệnh do ảnh hưởng của bố mẹ bị nhiễm chất độc hóa học; 01 Phiếu điều chỉnh số 114/SLĐTBXH PĐC ngày 03/01/2014 của Sở Lao động TBXH tỉnh Tuyên Quang điều chỉnh trợ cấp ưu đãi đối với con đẻ người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học. Các giấy tờ nêu trên không có nội dung thể hiện có kết luận của Hội đồng giám định y khoa ghi ông An bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên. BHXH cơ sở Hàm Yên đã lập phiếu hướng dẫn thân nhân bổ sung hồ sơ, giấy tờ đối với ông Phạm Văn An là: Biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng giám định y khoa hoặc bản sao giấy xác nhận mức độ khuyết tật đặc biệt nặng có thể hiện kết luận của Hội đồng giám định y khoa ghi rõ tỷ lệ phần trăm suy giảm khả năng lao động đối với thân nhân bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.

Ngày 20/04/2026, ông Phạm Quang Hoàn đã bổ sung và nộp đủ thành phần hồ sơ theo quy định. BHXH cơ sở Hàm Yên đã thực hiện tiếp nhận hồ sơ và giải quyết trợ cấp mai táng, chế độ tử tuất hàng tháng đối với 03 thân nhân nêu trên. Đối với chi phí giám định y khoa của ông Phạm Văn Công và ông Phạm Văn An cũng đã được BHXH cơ sở Hàm Yên thực hiện thanh toán theo đúng quy định của pháp luật hiện hành.

Như vậy đối với vấn đề như phản ánh, kiến nghị của cử tri xã Hàm Yên, cơ quan BHXH đã thực hiện việc hướng dẫn, tiếp nhận và giải quyết chế độ theo đúng quy định của pháp luật về BHXH.

2. Đối với nội dung: “Đề nghị cơ quan BHXH trả lời, hướng dẫn bằng văn bản để các xã thực hiện bảo đảm thống nhất, xem xét theo hướng công nhận kết quả xác định mức suy giảm khả năng lao động đã được cơ quan có thẩm quyền trong lĩnh vực người có công xác lập, đặc biệt đối với trường hợp đang hưởng trợ cấp mức 81% trở lên”.

Như đã đề cập tại mục 1, quy định của Luật BHXH hiện hành về điều kiện hưởng và hồ sơ đề nghị hưởng chế độ tử tuất, trong đó quy định thành phần hồ sơ bắt buộc là “Biên bản giám định y khoa của Hội đồng giám định y khoa hoặc Giấy xác nhận mức độ khuyết tật đặc biệt nặng có thể hiện kết luận của Hội đồng giám định y khoa ghi rõ tỷ lệ phần trăm suy giảm khả năng lao động đối với thân nhân bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên”, cơ quan BHXH không có thẩm quyền hướng dẫn các nội dung trái với quy định của Luật.